EUSKAL AUTONOMIA ERKIDEGOKO FORU-ZUZENBIDE ZIBILARI<\/p>\n
BURUZKO LEGEAREN AURREPROIEKTUA<\/p>\n
ATARIKO TITULUA<\/p>\n
I. KAPITULUA<\/p>\n
ZUZENBIDE ZIBILAREN ITURRIAK<\/p>\n
<\/p>\n
1. artikulua<\/p>\n
1. Euskal Autonomia Erkidegoko foru-zuzenbide zibila osatzen dute lege honen
\nxedapenek, ohiturak eta zuzenbide hori eratzen duten printzipio orokorrek.<\/p>\n
2. Eusko Legebiltzarrari dagokio lege hau onestea, geroagoko aldarazpenak
\nnahiz garapenak egitea, eta Europar Batasunak orokorrean ezarritako xedapenei
\negokitzea ere bai.<\/p>\n
3. Ohitura, nabaria ez bada, frogatu egin beharko da.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
2. artikulua<\/p>\n
Jurisprudentziak foru-zuzenbide zibila osatuko du, Euskal Autonomia<\/p>\n
Erkidegoko Auzitegi Nagusiaren Zibileko Salak hura aplikatzean ematen duen doktrina
\nerrepikatuarekin.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
3. artikulua<\/p>\n
1. Legerik edo foru-ohitura aplikagarririk izan ezean, ordezko moduan aplikatuko
\ndira Kode Zibila eta indarrean dauden gainerako xedapen orokorrak.<\/p>\n
2. Lege horien etorkizuneko aldaketak aplikatuko dira, euskal zuzenbide zibila zein
\nprintzipiok eratu eta printzipio horien aurkakoak ez diren neurrian; horri kalterik egin gabe,
\neuskal lege batek xedapen desberdinak prestatu ahal izango ditu.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
4. artikulua<\/p>\n
Lege hau Euskal Autonomia Erkidegoaren lurralde-esparru osoan aplikatuko da,
\nsalbu eta manu zehatzek beren-beregi adierazten dutenean manu horiek lurralde jakin
\nbatean bakarrik daudela indarrean.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
II. KAPITULUA<\/p>\n
FORU-LEGE ZIBILAREN PRINTZIPIO ERATZAILEAK<\/p>\n
<\/p>\n
5. artikulua<\/p>\n
Askatasun zibilaren printzipioa, euskal zuzenbide zibilean tradiziozkoa dena,
\naintzakotzat harturik, legeak esku-emaileak direla uste izango da, eta legeok eratortzen
\ndituzten eskubideei uko egitea baliozkoa izango da, interes edo ordena publikoaren
\naurkakoa ez bada eta hirugarrenari kalterik egiten ez badio.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
6. artikulua<\/p>\n
1. Jabetzaren gaineko euskal ikuskera ez da indibidualista, baizik eta solidarioa.<\/p>\n
Norberaren interesen gainetik, lehentasuna dute familiaren nahiz gizartearen
\ninteresek, eta pertsonaren duintasunak.<\/p>\n
2. Legeek jabetza-forma desberdinak babestuko dituzte, hala nola, auzo-jabetza,
\nfamilia-jabetza nahiz gizarte-jabetza, betiere tradizio historikoarekin ildotik, eta tradizio
\nhori zein garaitan aplikatzekoa izan eta une horretako gizarte-errealitateari egokituta.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
7. artikulua<\/p>\n
1. Euskal Autonomia Erkidegoko hizkuntza ofizialetatik edozeinetan formalizatu
\nahal izango dira lege honek araututako egintzak eta kontratuak.<\/p>\n
2. Egilesleek egilespen-tokiko hizkuntza ofizialetatik zein hitzartu eta hizkuntza
\nhorretan idatziko dira agiri publikoak; eta, hizkuntza ofizialak bat baino gehiago izanez
\ngero, alderdiek aukeratutakoa erabiliko da. Alderdien artean desadostasuna gertatuz
\ngero, agerkai publikoa bertako hizkuntza ofizial guztietan idatzi beharko da. Tokiko
\nhizkuntza ofizialetatik eskatzaileak zein aukeratu eta hizkuntza horretan luzatuko dira
\nkopiak.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
8. artikulua<\/p>\n
Pertsonenganako errespetua eta begirunea euskal legeriaren oinarri dira.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
III. KAPITULUA<\/p>\n
LEGE-GATAZKAK<\/p>\n
<\/p>\n
9. artikulua<\/p>\n
1. Euskal Autonomia Erkidegoaren lurraldean legeria-aniztasunak indarrean
\ndirauen artean, Eusko Legebiltzarrari dagokio foru-lege zibilaren indarraldirako
\nlurralde-esparrua zehaztea, eta, hala denean, barne gatazkak konpontzeko arauak
\nezartzea ere bai.<\/p>\n
2. Arau berezirik izan ezean, zenbait antolamendu juridiko aldi berean
\nizateak lege-gatazkak eragiten dituenean, gatazkok konponduko dira, estatuak
\nemandako arau orokorren bidez, kasuan kasuko erakundearen izaera kontuan harturik.<\/p>\n
3. Tokiko gatazkak gertatzen direnean, lurralde batzuetan indarrean dauden
\narauen artean, edo gatazkak gertatzen direnean arau horien eta Euskal Autonomia<\/p>\n
Erkidegoko arau orokorren artean, gatazkok konponduko dira, Kode Zibilaren
\nxedapenen bitartez, betiere ondasun tronkalen arloan indarren dagoen tronkalitateprintzipioari kalterik egin gabe.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
10. artikulua<\/p>\n
1. Euskal Autonomia Erkidegoko foru-zuzenbide zibila aplikatzen zaie euskal
\nauzotasun zibila duten pertsona guztiei.<\/p>\n
2. Euskal auzotasun zibila, edo, bestela, tokiko auzotasun zibila, hori
\naplikatu behar denean, Kode Zibilaren arauekin bat etorriz eskuratu, iraunarazi
\neta galdu egiten da, betiere ondasun tronkalen kasuan lurraldetasun-printzipioari
\nkalterik egin gabe.<\/p>\n
3. Lege honek zuzenbide zibileko arauak jasotzen dituela kontuan hartuta, halako
\nbatzuk arau berezi moduan indarrean badaude Bizkaiko lurralde historikoan, eta Laudio
\neta Aramaioko udaletan, orduan lurralde horietan tokiko auzotasun zibila dutenei
\naplikatzen zaizkie arauok, forudun izan zein izan ez.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
11. artikulua<\/p>\n
Euskal Autonomia Erkidegoan egiletsitako agerkai publikoetan, egileslearen
\neuskal auzotasun zibila eta tokiko auzotasun zibila agerraraziko dira; eta agerrarazi
\nbeharko da, halaber, egileslearen ezkontzari edo izatezko bikoteari zein ondasunaraubide dagokion, horrek eragina izan badezake egiletsitako xedapenen gainean edo
\nxedapen horien ondorioen gainean. Zalantza izanez gero, eta kontrakoa frogatu ezik,
\nuste izango da auzotasun zibila dela jaiotza-lekuari dagokiona, eta ondasunen
\naraubidea dela, ezkontideen azken egoitza erkidea non izan eta bertako legearaubidea; eta, ezkontideek egoitza erkiderik izan ezean, ezkontza non egin eta
\nbertakoa, edo, izatezko bikoteen kasuan, ondasunen banantze-araubidea.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
I. LIBURUA<\/p>\n
ONDAREARI BURUZKO ZUZENBIDEAREN PRINTZIPIOAK<\/p>\n
<\/p>\n
12. artikulua<\/p>\n
Jabeak eskubidea du, bere edukitzapeko landa ixteko, baina ezin du eragotzi
\ngizabanakoek bertatik igarotzea, irabazirik gabeko erabilera dela eta, gizabanako
\nhoriek ez badute inongo ibilgailurik baliatzen. Norbaitek eskubide hori erabiltzen
\nbadu, landaketak errespetatu beharko ditu, eta, kalteak eraginez gero, kalte-ordaina
\neman beharko du.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
13. artikulua<\/p>\n
1. Landa-errentamenduaren kontratuak, euskal tradizioan, ezaugarri
\nbereziak ditu, errentamenduaren egonkortasunari, errentariaren eskubidea
\neskualdatzeari eta bestelako alorrei dagokienez; horiek guztiek justifikatzen dute,
\nlege honen xedapenetatik kanpo ere, errentamendu hori lege bereziaren bitartez
\narautzea.<\/p>\n
2. Baserria, izatez, familiaren ustiategia da, nekazaritzaren arlokoa nahiz
\nabeltzaintzaren arlokoa; ustiategi hori eratzen du landetxeak berak, eta, horrekin batera,
\nosagai higigarri desberdinek, abelburuek, ustiatze-eskubideek, makineriak, instalazioek,<\/p>\n
eta, orobat, landa, lursail edo mendi batek edo batzuek. Lursail edo landa horiek
\nlandetxearen ondoan egon daitezke edo horretatik aparte, eta, halakoak izendatzeko,
\nbaserriari dagozkion lurrak direla esan ohi da.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
14. artikulua<\/p>\n
1. Sozietate zibilak lege honen mende egongo dira, Euskal Autonomia
\nErkidegoan egoitza dutenean. Lege honek arautuko ditu, halaber, sozietate zibilak,
\nbaldin eta halakoak eratzeko erabili bada kofradia, ermandade edo mutualitateen forma
\ntradizionaletatik edozein.<\/p>\n
2.Sozietate horien arauak izango dira, zehatz-mehatz, haien estatutuak eta
\nbarne arauak, betiere horiek guztiak ez direnean lege honen aurkakoak, berau garatzeko
\nematen diren arauen aurkakoak eta ordezko legeriaren aurkakoak.<\/p>\n
3. Sozietateek xede zibila dutenean, eta xede horren eretzean, Merkataritza
\nKodean aitortutako formetatik edozein izan dezakete, edo kooperatiba nahiz
\nmutualitateei buruzko legerietan aitortutako formetatik edozein; halakoetan, kasuan
\nkasuko arautegi indarrekoaren mende geratuko dira sozietateok.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
15. artikulua<\/p>\n
1. Sozietate zibilak euren erregistro berezian inskribatu ahal izango dira, Eusko<\/p>\n
Jaurlaritzak horretarako sortuko baitu erregistro hori. Sozietate horiek inskribatuko dira,
\norobat, euren sozietate-egoitza non izan eta bertako merkataritza-erregistroan, baldin eta,
\neskritura publikoan eratuta, Merkataritza Kodean aitortutako formetatik bat bereganatzen
\ndutenean.<\/p>\n
2. Sozietate zibil inskribatuak nortasun juridikoa izango du, eta, kontrakoa itundu
\nezik, bazkideen erantzukizuna mugatuta geratuko da, bazkideok dagoeneko ekarritako
\nedo gerora ekarri beharreko kapital horretara.<\/p>\n
Edozein kasutan ere, sozietateen estatutuetan agerrarazi beharko da.<\/p>\n
1).- Sozietatearen izena; izen horretan, esamolde hau jaso beharko da: \u201cSociedad<\/p>\n
Civil Limitada\u201d edo \u201cS. Civil L.\u201d.<\/p>\n
2).- Sozietatearen xedea.<\/p>\n
3).- Egoitza.<\/p>\n
4).- Erabakiak hartzeko eta sozietatea administratzeko araubidea, eta bazkidemotak; kontrakoa itundu ezik, ordezko moduan aplikatuko da kooperatibei buruzko
\nlegeria.<\/p>\n
5).- Iraupena eta bazkideek hitzartutako beste itun guztiak.<\/p>\n
6).- Kooperatiben araubidea, edo, bestela, erantzukizun mugatuko sozietateen
\naraubidea aukeratu izana, honako arlo hauek guztiak direla eta.<\/p>\n
a) Kapitala itxuratzea<\/p>\n
b)Galerak eta irabaziak banatzea<\/p>\n
c) Nahitaezko funtsak zuzkitzea<\/p>\n
3. Publizitate-ondorioetarako, kasuan-kasuan indarrean dauden xedapenak
\naplikatuko dira. Merkataritza Erregistroan inskribatutako sozietate zibilei aplikatuko
\nzaizkie, bereziki, erantzukizun mugatuko sozietateentzat indarrean dauden xedapenak.<\/p>\n
4. Sozietate zibil inskribatuak, eraketa-unean, bazkide bakarra izan dezake,
\neta, halaber, boto-eskubide guztiak titular bakarraren eskuetan pila daitezke (pertsona
\nbakarreko sozietatea). Sozietate horientzat aplikagarria izango da Europar Batasunaren<\/p>\n
Kontseiluak 1989ko abenduaren 12an sozietateei buruzko zuzenbidearen arloan emandako
\nzuzentaraua, zuzentarau horrek arautzen baititu bazkide bakarreko eta erantzukizun
\nmugatuko sozietateak.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
16. artikulua<\/p>\n
1. Bide-zorra eskuratzen da, tituluaren bidez edo hogei urteko preskripzioaren bidez.<\/p>\n
2. Lur nagusiaren jabeak galdatu ahal izango du, kalte-ordain egokiaren bitartez,
\nbide-zorrari zabalera handiagoa ematea, lur horren beharrizanak asetzeko beharrezkoa
\nden neurrian.<\/p>\n
3. Lur nagusiaren jabeak ahalmena du, orobat, bere kontura zoruan sendotzelanak egiteko, baldin eta lan horiei komenigarri baderitze lurra hobeto erabiltzeko, eta
\nlanokin ez bazaio kalterik egiten zorpeko lurraren ustiatzeari; horretarako, aldez aurretik
\njakinarazpena egin behar zaio zorpeko lurraren jabeari.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
II. LIBURUA<\/b><\/p>\n
OINORDETZAK<\/b><\/p>\n
ATARIKO XEDAPENAK<\/p>\n
<\/p>\n
17. artikulua<\/p>\n
1. Pertsonaren eskubideak eta betebeharrak haren oinordekoei eskualdatzen
\nzaizkio heriotza-unean bertan, lege honen xedapenekin bat etorriz oinordetza-itunean
\nezarritakoa salbu.<\/p>\n
2. Delazioa gertatuko da, noiz eta kausatzailearen heriotza-unean, eta non eta
\nkausatzaile horren azken bizilekuari dagokion tokian, edo, halakorik izan ezean,
\nheriotzari dagokion tokian. Hildakoak testamentu-ahalordea egiletsita badauka,
\noinordetza irekiko da, ahalorde horrek ukitzen dituen ondasunei dagokienez,
\nkomisarioak ahalordea erabiltzen duen unean, edo, bestela, lege honek aipatu
\narrazoietatik edozeinen ondorioz ahalordea azkentzen den unean.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
18. artikulua<\/p>\n
1. Oinordetza gauzatzen da, testamentuaren bidez, oinordetza-itunaren
\nbidez, edo, bi horiek izan ezean, legearen xedapenen bidez.<\/p>\n
2. Ondasun batzuk xedatu ahal dira testamentuaren bidez, eta beste batzuk,
\nitunaren bidez. Testamentuak ez du oinordetza-ituna ezeztatzen; baina oinordetza-itunak
\nbaliorik gabe uzten du horren aurkakoa den testamentua.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
I. TITULUA<\/b><\/p>\n
TESTAMENTUZKO OINORDETZA<\/p>\n
1. ATALA<\/p>\n
Xedapen orokorrak<\/i><\/p>\n
<\/p>\n
19. artikulua<\/p>\n
1. Oinordetza antolatu ahal da, titulu unibertsalaren bidez edo banakako
\ntituluaren bidez.<\/p>\n
2. Jaraunslea da titulu unibertsalarekin izendatua izan dena, dela jarauntsi osoan,
\ndela jarauntsiaren zati alikuota baten gainean. Jaraunsleak kausatzailearen ondasunak
\neta eskubideak eskuratzen ditu, horien edukitzari eusten dio, kausatzailearen
\nbetebeharretan subrogatzen da, eta jarauntsiaren zamak betetzeko betebeharra
\nbereganatzen du.<\/p>\n
3. Banakako tituluaren bidezko oinordekoak edo legatu-hartzaileak bere
\neskubidea baliatu ahal du, jaraunsle unibertsalen aurka, legatuaren ematea edo
\nordainketa galdatzeko.<\/p>\n
4. Jaraunslea, aldi berean, legatu-hartzailea denean, legatua onartu eta
\njarauntsia arbuiatu ahal izango du.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
20. artikulua<\/p>\n
Testamentugileak kontrakoa xedatu ezik, norbait banakako tituluaren bidez
\nizendatzen bada baserriaren, tailerraren, enpresaren edo ondare txiki baten
\noinordeko, eta horren balioa jarauntsiaren hiru laurena baino handiagoa bada,
\norduan, izendatutako hori, ondorio guztietarako, jaraunsle unibertsaltzat
\njoko da. Nahitaezko jaraunslea baldin bada, izendapena seniparteari egotziko zaio,
\ntestamentugileak kontrakoa xedatu ezik.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
21. artikulua<\/p>\n
1. Kausatzaileak utzitako ondasunen kontura ordainduko dira.<\/p>\n
a) Kausatzailearen seme-alabei eta ondorengoei zor zaien mantenua, betebehar
\nhori beste pertsona batzuei ez badagokie.<\/p>\n
b) Jarauntsiko zamak eta zorrak. Eta<\/p>\n
c) Ondasunak iraunarazteko gastuak, tributuak, aseguru-primak eta bestelako
\ngastuak, betiere halakoek lotura dutenean aipatu ondasunekin; orobat, administratzaileak,
\nkausatzailearen negozioak kudeatzean, bereganatutako betebeharrak, edota negozio horien
\nustiatzeak eratortzen dituenak, baldin eta ezkontide gozamendunak ez baditu horiek
\nordaindu behar.<\/p>\n
2. Jaraunsleak erantzukizuna du, kausatzailearen betebeharren gain,
\nlegatuen gain eta zamen gain, jarauntsi bidez eskuratutako ondasunen balioaren
\nneurrian.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
2. ATALA<\/p>\n
Testamentua egiteko formak<\/i><\/p>\n
<\/p>\n
22. artikulua<\/p>\n
Euskal Autonomia Erkidegoan indarrean daude Kode Zibilak testamentua
\negiteko arautzen dituen forma guztiak, eta, gainera, \u00abhilburuko\u00bb izeneko testamentua,
\nheriotza-arriskuan egitekoa.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
23. artikulua<\/p>\n
1. Heriotza-arriskuan dagoenak testamentua egiletsi ahal izango du, hiru
\nlekukoren aurrean, idatziz nahiz hitzez. Testamentu horri, euskaraz, \u00abhilburuko\u00bb deritzo.<\/p>\n
2. Testamentu hori eraginik gabe geratuko da, baldin eta bi hil igaro badira,
\ntestamentugilea heriotza-arriskutik atera denetik. Testamentugilea epe horretan hiltzen
\nbada, orduan ere eraginik gabe geratuko da testamentua, baldin eta testamentu hori ez
\nbada egiaztarazten, prozesuko legeek agindutako moduan, heriotzaren ondorengo hiru
\nhiletan.<\/p>\n
3. Testamentugilea heriotza-arriskutik atera arren, beste testamentu bat
\negilesteko ezgaituta geratzen bada, egiaztarazte-epea hiru hilekoa izango da,
\ntestamentua egiletsi zenetik zenbatuta.<\/p>\n
4. Behin testamentua epaiketa bidez egiaztarazi eta gero, hori notarioaren
\nprotokoloan jaso beharko da.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
3. ATALA<\/p>\n
Testamentu mankomunatua edo ermandadeko testamentua<\/i><\/p>\n
<\/p>\n
24. artikulua<\/p>\n
1. Bi pertsona elkarrekin lotuta badaude, senidetasuna edo bizikidetasuna
\ndela eta, bi horiek testamentua egin dezakete, agerkai bakarrean, testamentu
\nmankomunatuaren edo ermandadeko testamentuaren bidez.<\/p>\n
2. Testamentu hori notarioaren aurrean bakarrik egiletsi ahal izango da. Euskal
\nauzotasun zibila dutenek testamentu hori egiletsi ahal izango dute, dauden tokian
\ndaudela.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
25. artikulua<\/p>\n
Testamentu mankomunatua edo ermandadekoa elkarrekikoa izan daiteke. Kasu
\nhorretan, egilesleek elkar izendatzen dute oinordeko, euren ondasun guztietan edo
\nbatzuetan; eta testamentu horrek jaso ahal ditu hirugarrenen mesederako xedapen
\nzatikakoak nahiz oso-osokoak.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
26. artikulua<\/p>\n
Testamentu mankomunatua edo ermandadekoa bi egilesleek batera
\nezeztatu edo aldatu ahal izango dute, beste testamentu baten bitartez edo geroko
\noinordetza-itunaren bitartez.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
27. artikulua<\/p>\n
Baliozkoa izango da egilesleetatik batek bere kabuz egindako ezeztapena,
\nbaldin eta besteari, aurretiaz eta notario bidez, jakinarazi badio ezeztatzeborondatea; betekizun hori izan ezik, ezeztapenak ez du ondorerik sortuko.<\/p>\n
Ezeztapena notarioaren aurreko agirian agerrarazi beharko da, eta eraginik gabe
\nutziko ditu ezeztaturiko testamentuaren klausula guztiak.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
28. artikulua<\/p>\n
Ezkontideen kasuan, deuseztasun-, banantze- edo dibortzio-epaia emanez gero,
\nedo, izatezko bikoteen kasuan, bikote hori bikotekideen bizitza bitartean azkenduz gero,
\nazkentzea haien arteko ezkontzak eragiten duenean izan ezik, ondorerik gabe geratuko
\ndira haren xedapen guztiak, salbu eta elkarren mende egin direnak, desgaitasuna duen
\nseme edo alabaren mesederako.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
29. artikulua<\/p>\n
1. Egilesleetatik bat hildakoan, horren oinordetza irekitzen da, eta
\nhildakoak egiletsitako xedapen guztiek ondorea sortzen dute.<\/p>\n
2. Behin testamentu mankomunatuak eratortzen dituen betebehar guztiak beteta,
\nbizirik dirauen egilesleak askatasunez xedatu ahal izango ditu bere ondasunak, inter
\nvivos nahiz mortis causa.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
4. ATALA<\/p>\n
Komisario bidezko testamentua<\/i><\/p>\n
<\/p>\n
30. artikulua<\/p>\n
Testamentugileak komisario baten edo batzuen ardurapean jar ditzake
\noinordekoaren izendapena, ondasunen banaketa, eta, oro har, ondasunok oinordetza<\/p>\n
bidez eskualdatzeko berak dituen ahalmen guztiak.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
31. artikulua<\/p>\n
1. Komisarioa notarioaren aurreko testamentuan izendatu beharko da.<\/p>\n
2. Ezkontideek, ezkontzaren aurretik zein horren ondoren, komisario izendatu
\nahal dute elkar, ezkontzako itunetan nahiz oinordetza-itunean.<\/p>\n
3. Izatezko bikotekideek komisario izendatu ahal dute elkar, euren ondarearen
\naraubide ekonomikoa zein itunek arautu eta itun horretan bertan, edo oinordetza-itunean,
\nbaldin eta ituna notarioaren aurreko agiri publikoan egilesten bada.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
32. artikulua<\/p>\n
1. Komisarioak gaitasuna izan beharko du, kasuan kasuko egintza burutzeko,
\ntestamentu-ahalordea egikaritzen den unean.<\/p>\n
2. Izendatutako oinordekoak edo oinordekoek oinordeko izateko gaitasuna
\nizan beharko dute, kausatzailearen heriotza-unean, edo, bestela, testamentu-ahalordea
\negikaritzen den data horretan.<\/p>\n
3. Testamentugileak kontrakoa xedatu ezik, komisarioak ezin izango du
\nfideikomisorik ezarri; ezin izango ditu oinordekoaren inguruan baldintzapeko
\nizendapenak egin, titulu unibertsalaren bidez edo banakako tituluaren bidez; eta ezin
\nizango ditu erabakiak hartu, erabakion helburua baldin bada oinordekoen izendapena eta
\nondasunen adjudikazioa atzeratzea.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
33. artikulua<\/p>\n
1. Komisarioak bere kargua beteko du, ahalorde-emaileak testamentu-ahalorde
\nhorretan beren-beregi ezarritakoarekin bat etorriz, eta ezin izango du inola ere ahalorde
\nhori aldarazi; eta, bertan ezer adierazi ezik, lege honen arabera eta ordezko
\nzuzenbidearen arabera testamentugileari dagozkion ahalmen guztiak izango ditu.<\/p>\n
2. Testamentugileak adierazi badu komisarioak zein pertsonaren artean aukeratu
\nbehar duen, orduan komisario horrek ahalordean ezarritakoa bete beharko du. Mota
\nhorretako adierazpenik egin ezean, komisarioak aukeratu beharko du alargunaren,
\nbizirik dirauen izatezko bikotekidearen eta nahitaezko jaraunsleen artean; eta, ondasun
\ntronkalen kasuan, tronkeroen artean bakarrik aukeratu ahal izango du.<\/p>\n
3. Nahitaezko jaraunslerik izan ezean, komisarioak askatasunez izendatu ahal
\nizango ditu oinordekoak.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
34. artikulua<\/p>\n
1. Testamentugilea hil eta hurrengo sei hileko epean, behin komisarioak
\nbere izendapenaren berri jasota, jarauntsiko ondasun, eskubide, zama eta betebehar
\nguztien inbentarioa egin beharko du; inbentario horren inguruan, kontu-arrazoiak eman
\nbeharko dizkie ustezko oinordekoei, eta, oinordeko horiek, behin aipatu epea bukatuta,
\nkomisarioari agindeia egin ahal izango diote, betebehar hori bete dezan.<\/p>\n
2. Komisarioak, agindei hori jaso arren, sei hileko epean ez badu betetzen
\nondasunen inbentarioa egiteko beharra, epaileak erabaki ahal izango du inbentarioa
\nkomisarioaren kontura egitea.<\/p>\n
3. Ustezko oinordekoek eta jarauntsiko hartzekodunek inbentarioa aurkaratu ahal
\nizango dute, eta ezkutatutako ondasunak bertan sartzea edota haren balorazioa
\nberrikustea eskatu ahal izango dute.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
35. artikulua<\/p>\n
Komisarioak bere buruari adjudikatu ahal izango dizkio kausatzaileak berari
\neratxiki dizkion ondasunak, bai eta testamenturik gabeko oinordetzan edo testamentuahalordea egikaritu ezean berari legozkiokeen ondasunak ere.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
36. artikulua<\/p>\n
1. Komisarioaren kargua, edozein kasutan ere, borondatezko eta doakoa da, eta
\nharen ahalmenak, mankomunatuak nahiz solidarioak, bere-berezkoak eta
\neskualdaezinak dira.<\/p>\n
2. Komisarioak ahalorde-emailearen jarauntsirako albazea eta kontularibanatzailea izendatu ahal izango ditu, ahalorde-emaileak ez badu hori egin.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
37. artikulua<\/p>\n
1. Oinordetza gauzatu eta jarauntsia onartzen ez den bitartean, ondasunen
\nordezkari eta administratzailea izango da testamentugileak bere testamentuan zein
\npertsona izendatu eta hori berori, testamentugileak izendatuari eratxiki dizkion
\nahalmenekin eta horri ezarri dizkion bermeekin.<\/p>\n
2. Izendapena egin ezean, jarauntsia ordezkatu eta administratuko du alargunak
\nedo bizirik dirauen izatezko bikotekideak, eta, hori izan ezean, komisarioak berak.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
38. artikulua<\/p>\n
Testamentu-ahalordea egikaritzeko dagoen bitartean, kausatzailearen semealabek eta gainerako ondorengoek mantenu-eskubidea izango dute, jarauntsiko
\nondasunek ematen dituzten etekinen kontura, baldin eta mantenu hori eskatzeko legeegoera betetzen badute, eta ez badago beste inor, mantenua emateko betebeharra duena.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
39. artikulua<\/p>\n
Komisarioak betebeharra du, kausatzailearen seme-alaba eta ondorengoen
\ngainean tutoretza edo kuradoretza era dadin eskatzeko, horiek adingabeak edo ezgaituak
\nbaldin badira.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
40. artikulua<\/p>\n
Testamentugileak komisario batzuk izendatu baditu, horiek modu
\nmankomunatuan beteko dituzte euren eginkizunak, testamentuaren edukitik besterik
\nateratzen ez bada. Erabakiak gehiengoz hartuko dira, eta, berdinketa gertatuz gero,
\nlehenengo izendatuak hartuko du erabakia.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
41. artikulua<\/p>\n
1. Testamentugileak testamentu-ahalordea egikaritzeko epea aipatu ahal izango
\ndu. Ezkontidea edo izatezko bikotekidea komisario izendatzen denean, horri epe
\nmugagabea eman ahal izango zaio, edo bera bizi den urte guztietarako.<\/p>\n
2. Epea aipatu ezean, hori urte betekoa izango da, testamentugilearen heriotzatik
\nzenbatuta, edo haren inguruko heriotza-adierazpena epaiketa bidez eman denetik
\nzenbatuta, oinordeko guztiak adin nagusikoak baldin badira; bestela, oinordeko horiek
\nguztiek adin-nagusitasuna lortzen dutenetik zenbatuta, ondore horietarako
\nemantzipazioa nahikoa ez dela.<\/p>\n
3. Komisario izendatu denean alarguna edo bizirik dirauen izatezko bikotekidea,
\nbera da, testamentugileak kontrakoa xedatu ezik, jarauntsiko ondarearen ordezkari,
\nadministratzaile eta gozamenduna, eta izaera horri eutsiko dio, baita ahalordea erabili
\neta gero ere.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
42. artikulua<\/p>\n
Testamentugileak kontrakoa xedatu ezean, komisarioak testamentu-ahalordea
\nerabili ahal izango du egintza batean nahiz batzuetan.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
43. artikulua<\/p>\n
1. Komisarioak testamentu-ahalordea egikaritu ahal izango du, inter vivos nahiz
\nmortis causa egintzen bitartez, notarioaren aurreko testamentuan nahiz oinordetzaitunean, titulu unibertsalaren ondorioz nahiz banakako tituluaren ondorioz, eta, betiere,
\nlegeak testamentugileari ezartzen dizkion mugak baino ez ditu izango.<\/p>\n
2. Alargunak edo bizirik dirauen izatezko bikotekideak, notarioaren aurrean bere
\ntestamentua egiten duenean, bertan erabili ahal izango du aurrez-hildakoak berari
\nemandako ahalordea, baina xedapenak egin ahal izango ditu bi-bion seme-alaba edo
\njaraunsleen artean bakarrik. Kasu horretan, komisarioak izaera ezeztagarria eman ahal
\nizango dio aurrez-hildako ezkontidearen edo izatezko bikotekidearen izenean egindako
\nxedapenari.<\/p>\n
3. Alarguna edo bizirik dirauen izatezko bikotekidea izendatu bada komisario,
\neta bera bada, orobat, jarauntsiko ondarearen ordezkari eta administratzailea, jarauntsiko
\nbetebeharrak, zamak eta zorrak ordainduko ditu; ondasuntza horri dagozkion negozioak
\nkudeatuko ditu; muga-eguneratutako kredituak kobratu ahal izango ditu; kreditu horiek
\nbermatzeko, fidantzak eta eskubideak eratu badira, horiek ezereztea onartu ahal izango
\ndu; eta, oro har, administratzaile guztiei dagozkien egintzak burutu ahal izango ditu, baita
\nahalorde-emaileak berari eratxiki dizkion kudeaketa-ahalmenak egikaritu ere. Era berean,
\nkomisarioak legitimazio aktiboa nahiz pasiboa izango du, jarauntsiko ondareari
\ndagozkion akzio guztietan.<\/p>\n
4. Alarguna edo bizirik dirauen izatezko bikotekidea izendatu bada komisario, eta
\nbera bada, orobat, jarauntsiko ondarearen ordezkari eta administratzailea, jarauntsiko
\nondasunak edo eskubideak xedatu ahal izango ditu, baldin eta ahalorde-emaileak horretarako
\nbaimena eman badio, edo jarauntsiko betebeharrei, zamei eta zorrei aurre egiteko baimena
\neman badio, edo berak horri egoki baderitzo, batzuk besteen ordez eskuratzeko. Lortutako
\nkontraprestazioa subrogatuko da besterendutako ondasunen lekuan, non ez den<\/p>\n
erabiltzen jarauntsiko betebeharrak, zamak eta zorrak ordaintzeko.<\/p>\n
5. Senipartedunak baldin badaude, alarguna edo bizirik dirauen izatezko
\nbikotekidea komisario izendatu bada, eta bera bada, orobat, jarauntsiko ondarearen
\nordezkari eta administratzaile, eta kostu bidezko xedatze-egintzak burutu baditu ondasun
\nhigiezinekin, enpresekin eta ustiategi ekonomikoekin, balore higigarriekin edo objektu
\nbaliotsuekin, nahitaezkoa izango da jarduteko gaitasun osoa duten senipartedunetatik
\nedozeinek baimena ematea; eta, senipartedunak adingabeak edo ezgaiak badira, nahitaezkoa
\nizango da epailearen baimena.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
44. artikulua<\/p>\n
Aurreko artikuluan ezarritako kasuan izan ezik, ezeztaezinak izango dira
\nkomisarioak testamentu-ahalordea erabiliz egiletsitako xedapen guztiak. Hori
\ngorabehera, deia berriro egin ahal izango da, baldin eta xedapena deusez gertatzen bada,
\nedo onuradunek ez badute hori onartu nahi edo ezin badute hori onartu. Kasu horretan,
\nkomisarioak beste izendapen bat egin ahal izango du, urte beteko epean, egitate horiek
\nsinesgarriro jakin dituenetik zenbatuta.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
45. artikulua<\/p>\n
Testamentu-ahalordea azkenduko da.<\/p>\n
1) Hori egikaritzeko zein epe eman eta epe hori agortzean.<\/p>\n
2) Komisarioaren heriotzaren ondorioz, ezintasunaren ondorioz edo gertatze
\nbidezko ezgaitasunaren ondorioz.<\/p>\n
3) Ezkontide komisarioaren kasuan, behin testamentu-ahalordea egiletsi eta
\ngero, ezkontzaren inguruko banantze-, dibortzio- edo deuseztasun-demanda
\naurkeztearen ondorioz, nahiz eta kausatzailea hil aurretik epaia eman ez.<\/p>\n
4) Ezkontide komisarioa berriro ezkontzen denean, ezkonduen antzeko
\nbizimodua egiten duenean edo ezkontzatik kanpoko seme edo alabaren bat duenean,
\ntestamentugileak beren-beregi kontrakoa xedatu duenean izan ezik.<\/p>\n
5) Uko egitearen ondorioz. Komisarioak uko egiten duela ulertuko da, baldin
\neta, horretarako epailearen bidez agindeia jaso ondoren, ez badu izendapena onartzen,
\nhirurogei eguneko epean.<\/p>\n
6) Kausatzaileari edo horren ondorengoei begira, komisarioak oinordeko izateko
\nezduintasun-arrazoiren bat betetzen duenean.<\/p>\n
7) Ahalordean bertan ezarritako arrazoien ondorioz.<\/p>\n
8) Ezeztapenaren ondorioz.<\/p>\n
9) Izatezko bikotea azkentzearen ondorioz, azkentzeko arrazoia ez bada izatezko
\nbikotekideak elkarrekin ezkontzea.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
46. artikulua<\/p>\n
Testamentugilearen borondateak lehentasuna du beti, atal honetako arauak
\ninterpretatu eta aplikatzeko orduan.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
II. TITULUA<\/p>\n
TESTAMENTUA EGITEKO ASKATASUNARI JARRITAKO MUGAK<\/p>\n
1. ATALA<\/p>\n
Senipartea edo nahitaezko jarauntsia<\/i><\/p>\n
<\/p>\n
47. artikulua<\/p>\n
Senipartedunak dira, jarraiko hurrenkeraren arabera: seme-alabak edo ondorengoak,
\nedozein gradutan; eta alarguna edo bizirik dirauen izatezko bikotekidea, horren gozamenkuota dela bide, eta, betiere, beste jaraunsle-mota guztiekin batera.<\/p>\n
Bizkaiko gune forudunean, Laudion eta Aramaion, tronkalitateari buruzko
\narauek lehentasuna dute, senipartearen gainean; baina, tronkeroa seniparteduna denean,
\nberari esleitutako ondasun tronkalak seniparteari egotziko zaizkio.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
48. artikulua<\/p>\n
1. Ondorengoen senipartea jarauntsiaren gaineko kuota bat da, balio
\nekonomikoaren arabera kalkulatzen dena; testamentugileak kuota hori eratxiki ahal die
\nbere oinordekoei, jaraunsle-izendapenaren bidez, legatuaren bidez, dohaintzaren bidez
\nnahiz bestelako moduez.<\/p>\n
2. Testamentugileak betebeharra du, bere oinordekoei senipartea eskualdatzeko;
\nbaina, horien artean, bat edo batzuk aukera ditzake, eta gainerakoak baztertu, esanbidez
\nnahiz isilbidez.<\/p>\n
3. Bazterketarik ez egitea eta isilbidez baztertzea parekoak dira.<\/p>\n
4. Ondorengoa nahitaezko jaraunslea baldin bada, eta, nahita edo nahi gabe,
\npreterituta geratzen bada, preterizio hori bazterketaren parekoa da.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
49. artikulua<\/p>\n
Seme-alaba edo ondorengoen senipartea, kopuruari dagokionez, jarauntsiko
\nondasunen bi herenekoa da.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
50. artikulua<\/p>\n
Seme-alabak hilda badaude edo jaraunsgabetuak izan badira, euren ondorengoak
\nizango dira haien ordezko edo ordezkari.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
51. artikulua<\/p>\n
1. Testamentugileak senipartea eman ahal izango die bere ilobei edo
\nurrunagoko ondorengoei, nahiz eta horien gurasoak edo aurrekoak bizirik egon.<\/p>\n
2. Nahitaezko jaraunsle guztiak preterituz gero, horrek berarekin dakar
\ntestamentua deuseza izatea.<\/p>\n
3. Nahitaezko jaraunslea, esanbidez edo isilbidez, baztertua izan bada, eta
\ntestamentuak seniparte kolektiboari kalte egiten badio, orduan jaraunsle horrek eutsi
\negiten die hirugarrenen aurka dituen eskubideei.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
52. artikulua<\/p>\n
1. Alargunak edo bizirik dirauen izatezko bikotekideak gozamen-eskubidea
\nizango du, kausatzaileak utzitako ondasun guztien erdien gainean, ondorengoekin edo
\naurrekoekin batera agertuz gero.<\/p>\n
2. Ondorengorik eta aurrekorik izan ezean, gozamena izango du, ondasunen bi
\nherenen gainean.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
53. artikulua<\/p>\n
1. Ezkontideari edo bizirik dirauen izatezko bikotekideari bere gozamen-zatia
\nordaintzeko, jaraunsleek esleitu ahal dizkiote bizi arteko errenta, ondasun zehatz batzuen
\nproduktuak edo eskudiruzko kapitala; horretarako, elkarrekin ados jarrita jardun behar
\ndute, edo, bestela, epailearen aginduz.<\/p>\n
2. Hori egiten ez den bitartean, jarauntsiko ondasun guztiak lotuta daude,
\nalargunari edo bizirik dirauen izatezko bikotekideari dagokion gozamen-zatiaren
\nordainketarekin.<\/p>\n
3. Alargunaren edo bizirik dirauen izatezko bikotekidearen gozamena diruaren
\ngainekoa edo inbertsio-funtsen gainekoa baldin bada, funtsok elkarren artean pilatzeko
\nmodukoak izan zein izan ez, gozamen horri, lehenengo eta behin, kausatzailearen xedapenak
\naplikatzen zaizkio, bai eta gozamendunaren eta jabe soilen arteko hitzarmenak ere. Halako
\nhitzarmenik izan ezean, diruaren gaineko gozamena duenak eskubidea du, kapitalaren
\nondoriozko korrituen gainean eta bestelako etekinen gainean; eta, bestalde, inbertsiofuntsek eratorritako partaidetzen gaineko gozamena duenak eskubidea du, eraketadatatik gozamena azkendu arte sortutako gainbalioen gainean. Ustezko etekin eta
\ngainbalio horiei fruitu zibilen erregelak aplikatuko zaizkie.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
54. artikulua<\/p>\n
Alargunak edo bizirik dirauen izatezko bikotekideak, bere seniparteaz gain,
\nbiztantzeko eskubidea izango du, ezkontzari edo izatezko bikoteari dagokion etxebizitza
\nhorretan, betiere alargun dirauen artean, ezkonduen antzeko bizimodurik egiten ez duen
\nartean, ezkontzatik kanpoko seme edo alabaren bat ez duen artean edota izatezko beste
\nbikote bat eratzen ez duen artean.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
55. artikulua<\/p>\n
Testamentugileak beren-beregi xedatutakoa salbu, banandutako ezkontideak ez du
\nseniparte-eskubiderik izango, eta, ezkontzari edo izatezko bikoteari dagokion etxebizitza
\nhorretan, ez du biztantzeko eskubiderik izango, baldin eta banantzea epai irmoan adierazi bada,
\nedo banantze hori elkarrekin ados jarrita erabaki eta modu sinesgarrian jasota badago; orobat,
\nezkontideak, ezkonduen antzeko bizimodua egiten duenean, edota bizirik dirauen izatezko
\nbikotekideak, beste norbaiti lotuta dagoenean, sentimendu- eta sexu-harremanak direla
\nbide.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
56. artikulua<\/p>\n
1. Seme-alaba eta ondorengoei ezin izango zaie ezarri ordezpen edo
\nkargarik, horrek xedapen askeko zatia gainditzen badu, non ez den hori egiten
\nnahitaezko beste oinordeko batzuen mesederako.<\/p>\n
2. Alargunari edo bizirik dirauen izatezko bikotekideari aitortutako
\neskubideek ez dute eraginik izango senipartea ukitzeko ezintasunaren gainean; ez du
\nukiezintasun horren gainean eraginik izango, halaber, hari gozamen unibertsalaren
\ngaineko legatua emateak.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
57. artikulua<\/p>\n
Testamentugileak bere ezkontideari legatu gisa eman ahal izango dio bere
\nondasunen gaineko gozamen unibertsala; gozamen hori azkenduko da, 47. artikuluko
\nsenipartea zein arrazoik azkendu eta arrazoi berberen ondorioz. Testamentugileak berenberegi xedatutakoa salbu, legatu hori eta xedapen askeko zatiaren gainekoa bateraezinak
\nizango dira.<\/p>\n
Testamentugileak bi legatu horiek hautabidez xedatzen baditu, alargunak edo
\nbizirik dirauen izatezko bikotekideak egingo du aukeraketa.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
2. ATALA<\/p>\n
Jarauntsia kalkulatzea eta seniparteak ordaintzea<\/i><\/p>\n
<\/p>\n
58. artikulua<\/p>\n
Seniparte-kuota kalkulatzeko, kontuan hartuko da oinordetzako ondasun guztien
\nbalioa, oinordetzarako delazioa gauzatzen den unean, betiere zor eta zamak kenduta. Balio
\nlikidoari gehituko zaio zenbatu beharreko dohaintzen balioa; halako dohaintzak dira
\nesanbidezko bazterketarik gabe egindako guztiak, edota nahitaezko jaraunsle ez direnen
\nmesederako egindakoak.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
59. artikulua<\/p>\n
1. Zenbatu beharreko dohaintzen balioa izango da dohaintzok kausatzailearen
\nheriotza-unean zutena; betiere, aurretiaz kendu behar dira dohaintza-hartzaileak
\ndohaintzapeko ondasunetan egin eta ordaindutako hobekuntza onuragarriak, eta, era
\nberean, dohaintza-hartzaile horrek ordaindutako artatze- edo konponketa-gastu bereziak,<\/p>\n
baldin eta gastuok ez badira beraren erruz gertatu. Ondasunen balioari erantsiko zaio
\ndohaintza-hartzailearen erruz gertaturiko narriaduren zenbatespena, narriadurok
\nondasunen balioa txikitu badute. Dohaintza-hartzaileak dohaintzapeko ondasunak
\nbesterendu baditu, horien balio gisa hartuko da besterentze-unean ondasunok zutena.<\/p>\n
Ondasun batzuk dohaintza-hartzailearen erruz suntsitu badira, horiek suntsitze-unean
\nzuten balioa bakarrik zenbatuko da.<\/p>\n
2. Nahitaezko jaraunsleen mesederako dohaintzak kolazionatu beharrekoak
\nizango dira, bakar-bakarrik, dohaintza-emaileak kontrakoa xedatzen ez duenean edo
\ndohaintza-emaile horrek esanbidezko bazterketarik egiten ez duenean.<\/p>\n
3. Kolazionatu beharreko dohaintzak halakoak izango dira, banaketa-unean
\nduten balioaren neurrian.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
60. artikulua<\/p>\n
Testamentu-ahalordea izanez gero, eta senipartea finkatzeko helburuarekin,
\nondasunen balorazioa egingo du.<\/p>\n
1) Komisarioak, oinordetzaren gainean interesik ez badu.<\/p>\n
2) Komisarioak, kausatzaileak izendatutako kontulari-banatzailearekin batera.<\/p>\n
3) Komisarioak, ustezko oinordekoekin batera.<\/p>\n
4) Epailearen erabakiz.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
3. ATALA<\/p>\n
Tronkalitatea, Bizkaia, Aramaio eta Laudion<\/p>\n
1. azpiatala<\/p>\n
Xedapen orokorrak<\/i><\/p>\n
<\/p>\n
61. artikulua<\/p>\n
1. Bizkaiko Lur Lauan, eta Arabako Aramaio eta Laudioko udaletan,
\nonibarren gaineko jabetza tronkala da. Tronkalitateak ondarearen familia-izaera babesten
\ndu.<\/p>\n
2. Ondasun tronkalen jabeak horiek xedatu ahal ditu, bakarrik, senide
\ntronkeroen lehenespena eta gainerako eskubideak errespetatuz.<\/p>\n
3. Xedatze-egintzek senide tronkeroen eskubideak urratzen badituzte, egintza
\nhoriek aurkaratu ahal izango dira, lege honetan ezarri forma eta ondoreekin.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
62. artikulua<\/p>\n
1. Senidetasun tronkala beti zehazten da, Bizkaiko Infantzonatuan edo Lur
\nLauan, nahiz Arabako Aramaio eta Laudioko udaletan kokaturiko onibarrari begira.<\/p>\n
2. Onibarrak tronkalak dira, senide tronkeroak daudenean bakarrik.<\/p>\n
3. Ondasunak familiatik kanpo eskuratzen direnean kostu bidez, ondasun horiek
\nez dira tronkal bihurtzen, ondorengoari eskualdatzen ez zaizkion bitartean.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
63. artikulua<\/p>\n
1. Tronkalitatearen ondoreetarako, onibarrak dira jabetza eta gainerako
\ngozatze-eskubide errealak, baldin eta lurzoruaren gainekoak badira, edota bertan eraiki,
\nlandatu eta ereiten den guztiaren gainekoak.<\/p>\n
2. Onibar gisa hartuko dira ondasun higigarriak, baldin eta aurreko
\nparagrafoan aipatu ondasunetarako destinatzen badira edo horiei lotuta badaude, salbu
\neta, kalterik eragin gabe banantzeko modukoak izanik, modu independentean
\neskualdatzen direnean.<\/p>\n
3. Fruituak eta landareak, banantzeko modukoak izanik, lurzorutik bereizita
\neskualdatzen badira, ez daude tronkalitate-printzipioaren mende, ezta zuhaitzak ere,
\nhoriek mozteko besterentzen badira.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
64. artikulua<\/p>\n
1. Tronkalitatearen ondoreetarako, onibarrak dira, bakarrik, Bizkaiko
\nInfantzonatu edo Lur Lauan, nahiz Arabako Aramaio eta Laudioko udalerrietan
\nkokaturikoak.<\/p>\n
2. Infantzonatua edo Lur Laua da Bizkaiko lurralde historiko osoa, salbu eta
\nBalmaseda, Bermeo, Bilbo, Durango, Ermua, Gernika-Lumo, Lanestosa, Lekeitio, MarkinaXemein, Ondarroa, Otxandio, Portugalete eta Plentziako hiribilduen zati forugabea, eta
\nUrdu\u00f1ako hiria.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
65. artikulua<\/p>\n
1. Aipatu hiribilduen eta hiriaren lurraldearen barruan, tronkalitatea aginduzkoa
\nizango da, bakarrik, Lur Lauari dagokion gunean; hiriek egindako planoetan dago
\nmugatuta gune hori, eta Bizkaiko Batzar Nagusiek plano horiek onetsi zituzten, 1994ko
\nmaiatzaren 4ko erabakiaren bitartez.<\/p>\n
2. Bizkaiko udalerrien mugetan administrazio-aldarazpenak gertatuz gero, horiek
\nez dute aldatuko ukitutako lurraldeetan aplikatu beharreko zuzenbide zibila.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
66. artikulua<\/p>\n
Senide tronkeroak dira.<\/p>\n
1) Beheranzko zuzeneko lerroan, seme-alabak eta gainerako ondorengoak.<\/p>\n
2) Goranzko zuzeneko lerroan, onibarra zein lerrotatik etorri eta lerro horretako
\naurrekoak, eskuraketa-titulua edozein izanik ere.<\/p>\n
Bi ezkontideek ezkontza bitartean eskuratutako onibarrei dagokienez, edota
\nizatezko bikotekideek bikotearen indarraldian zehar eskuraturiko onibarrei dagokienez,<\/p>\n
tronkero dira bi ezkontideak edo izatezko bikotekide biak. Nahiz eta ondasun horiek
\nseme-alabei edo ondorengoei eskualdatu, ezkontide edo izatezko bikotekide
\neskuratzaileek eusten diote goranzko lerroan tronkero izateari, ondorengo titularrarekin
\nduten senidetasun-gradua edozein izanik ere.<\/p>\n
3) Alboko lerroan, laugarren gradurainoko albokoak, betiere onibarra zein
\nlerrotatik etorri eta lerro horretan.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
67. artikulua<\/p>\n
1. Beheranzko lerroan, senidetasun tronkala luzatzen da, gradu-mugarik gabe.<\/p>\n
2. Goranzkoan, senidetasun tronkala bukatzen da, onibarraren edukitza
\nlehenengoz izan zuen aurrekoarengan.<\/p>\n
3. Albokoan, senidetasun tronkala odoleko laugarren gradu zibileraino heltzen
\nda, hori ere barne.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
68. artikulua<\/p>\n
1. Tronkalitatea sortzen da, Bizkaiko toki-auzotasun zibila duen pertsonak
\nonibarra eskuratzen duen unetik; eta, une horretatik aurrera, tronkalitatea hedatzen zaie
\npertsona horren ondorengo guztiei, lege honen 62.3 artikuluan ezarritakoa salbu.<\/p>\n
2. Behin tronkalitatea eratuta, senide tronkeroek, euskal auzotasun zibila izan
\nzein izan ez, euren lehenespen-eskubideari eusten diote, titularrak inter vivos nahiz
\nmortis causa gauzatzen dituen xedatze-egintza guztietan.<\/p>\n
3. Familian tronkalitatea azkentzen da, titularra hiltzean ez badago senide
\ntronkerorik.<\/p>\n
Tronkalitatea azkentzen da, halaber, titularrak Bizkaiko toki-auzotasun zibila
\ngaltzen duen unean ez badago senide tronkerorik zuzeneko lerroan, ezta alboko lerroko
\nbigarren eta hirugarren graduetan ere.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
69. artikulua<\/p>\n
1. Ondasun tronkalak xedatzeko egintzak inter vivos eta doan burutzen badira,
\nkanpokoen mesederako edo ondasunok eskuratzeko lehenespeneko lerroan ez dauden
\nsenideen mesederako, senide tronkeroek egintza horiek deuseztatu ahal izango dituzte,
\nlau urteko epean, Jabetza Erregistroan inskribatu direnetik, edo legitimazioa dutenek
\nxedatze-egintzaren berri izan dutenetik.<\/p>\n
2. Ondasun tronkalak xedatzeko egintzak mortis causa burutzen badira,
\nkanpokoen mesederako edo lehenespeneko lerroan ez dauden senideen mesederako,
\negintzok baliozkoak izango dira; hala ere, senide tronkeroek testamentu- nahiz
\noinordetza-klausula aurkaratu ahal izango dute, lau urteko epean, Jabetza Erregistroan
\ninskribatu direnetik, edo horretarako legitimazioa dutenek xedatze-egintzaren berri izan
\ndutenetik.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
70. artikulua<\/p>\n
1. Tronkalitate-eskubideak gailentzen dira, seniparteari edo nahitaezko
\njarauntsiari begira.<\/p>\n
2. Pertsona bera, aldi berean, oinordeko tronkeroa eta seniparteduna baldin bada,
\ntronkero gisa dagozkion ondasunak haren seniparteari egotziko zaizkio.<\/p>\n
3. Alargunaren edo bizirik dirauen izatezko bikotekidearen senipartea ondasun
\nez-tronkalekin ordainduko da, eta, halakorik ez dagoenean, eta orduan bakarrik,
\nondasun tronkaletara jo ahal izango da, beharrezkoa den kopuruan.<\/p>\n
4. Ezin izango da ordezpen edo zamarik ezarri ondasun tronkalen gainean,
\nlerro bereko beste senide tronkero baten mesederako ez bada.<\/p>\n
5. Alargunari edo bizirik dirauen izatezko bikotekideari aitortutako eskubideek
\nez dute eraginik izango ondasun tronkalak ukitzeko ezintasunaren gainean; ez du
\nukiezintasun horren gainean eraginik izango, halaber, hari gozamen unibertsalaren
\ngaineko legatua emateak.<\/p>\n
6. Tronkeroek kommutatu ahal izango dute alargunari edo bizirik dirauen
\nizatezko bikotekideari ondasun tronkaletan dagokion gozamena, 53. artikuluan
\nezarritakoarekin bat etorriz; horretarako, eskudiruzko kapitala emango diote, eta hark
\naskatasunez xedatu ahal izango du kapital hori.<\/p>\n
7. Kausatzailearen ondasun tronkalak zenbatuko dira, seniparte-kuota
\nkalkulatzeko; eta ulertuko da ondasunok, lehenengo lekuan, senipartearen ordainketari
\negozten zaizkiola, testamentugileak beren-beregi kontrakoa xedatu ezik.<\/p>\n
8. Kausatzailearen zorrak ordainduko dira, ondasun higigarrien eta ondasun
\nhigiezin ez-tronkalen zenbatekoarekin; eta batzuk eta besteak nahikoa ez badira, eta
\norduan bakarrik, lerro bakoitzeko ondasun tronkalek izango dute erantzukizuna,
\nbakoitzaren zenbatekoaren arabera.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
71. artikulua<\/p>\n
Baserria horri lotutako lurrekin batera doan eskualdatzean, eskualdaketa horrek
\nbere baitara bilduko ditu, kontrakoa xedatu ezean, baserrian bertan hura ustiatzeko
\ndauden altzariak, aziendak, ustiatze-eskubideak, makineria eta instalazioak.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
2. azpiatala<\/p>\n
Lehenespenez eskuratzeko eskubide tronkalak<\/i><\/p>\n
<\/p>\n
72. artikulua<\/p>\n
1. Tronkeroei lehenespenez eskuratzeko eskubidea dagokie, ondasun tronkalak
\nkostu bidez besterentzen zaizkienean tronkalitatetik kanpokoei. Eskubide horren
\nhedadura eta hura egikaritzeko modua azpiatal honen arauei egokitu behar zaizkie.<\/p>\n
2. Lehenespeneko tronkeroek bakarrik egikaritu ahal dituzte eskubide horiek;
\nhalakotzat hartzen dira, ondoren, lerroz lerro eta lehenespen-hurrenkeraren arabera
\naipatuko direnak.<\/p>\n
1) Beheranzko zuzeneko lerroan daudenak.<\/p>\n
2) Goranzko zuzeneko lerroan daudenak.<\/p>\n
3) Neba-arrebak eta hildako neba-arreben seme-alabak, azken horiek haiekin
\nbatera agertzen badira.<\/p>\n
3. Era berean, eskubide horiek bidezkoak izango dira, baldin eta
\nbesterentzea egiten bada, saka-eskubidea nork egikaritu eta geroagoko lerroan
\nlehenespeneko senide tronkero denaren mesederako.<\/p>\n
4. Lehenespenez eskuratzeko eskubideari uko egin ahal zaio edozein unetan;
\nbaina uko-egite hori ez da loteslea izango tronkeroarentzat, horren datatik urte bete
\nigarotakoan.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
73. artikulua<\/p>\n
Lerro bakoitzaren barruan, hurbileko senideak urrunekoa baztertzen du. Gradu
\nbereko senideak bat baino gehiago izanik, guztiek ere lehenespenez eskuratzeko
\neskubidea egikaritu nahi badute, orduan, finkaren edukitza zein tronkerok izan eta
\nhorrexeri dagokio eskubidea. Halakorik izan ezean, eskuratzailea izendatuko da,
\nnotarioaren aurrean egindako zozketaren bidez.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
74. artikulua<\/p>\n
Ez da lehenespenez eskuratzeko eskubiderik gertatuko, besterendutako finkak
\nhiri-lurrean egonez gero, edota hirigintza-legeriaren eta plangintza aplikagarriaren
\narabera urbanizatu beharreko lurrean egonez gero.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
75. artikulua<\/p>\n
Finka bat baino gehiago besterentzen badira, tronkeroak bere eskubidea
\negikaritu ahal izango du, bati edo batzuei begira, eta ez gainerakoei begira; baina,
\nbaserria besterentzen bada, orduan hori ustiategi gisa eskuratu beharko du, horri lotuta
\nbesterentzen diren lur guztiekin batera, nahiz eta Jabetza Erregistroan bananduta
\ninskribaturik agertu.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
76. artikulua<\/p>\n
1. Norbaitek ondasun tronkalak besterendu nahi baditu, eta ondasun horiek
\nlehenespenez eskuratzeko eskubidearen mendekoak badira, senide tronkeroei dei egingo
\ndie, notarioaren bidez. Deia forma pribatuan nahiz publikoan egin ahal izango da.<\/p>\n
2. Forma pribatuan egikaritzekotan, zuzeneko notario-jakinarazpena egingo zaie
\nsenide tronkero guztiei. Ondore horretarako, alboko senideei egindako jakinarazpenaren
\nkasuan, ulertuko da jakinarazpen hori haien seme-alaba eta ondorengoei ere egin zaiela.<\/p>\n
3. Forma publikoaren kasuan, nahitaezkoa da zuzeneko jakinarazpena
\negitea tronkerorik hurbilenari; horretarako, ediktua argitaratu eta jarriko da, hamabost
\negunetan zehar, finka zein udalerritan egon eta bertako udaletxeko iragarki-taulan.<\/p>\n
Ondore horietarako, aurrekoa izango da tronkerorik hurbilena, betiere tronkero baldin
\nbada; eta, horren ezean, seme-alaba edo ondorengoetatik zaharrena. Horien ezean,
\njakinarazpena egingo zaio lerrorik hurbileneko senide albokoetatik bati.<\/p>\n
4. Deia notario-aktan luzatuko da; notarioak akta horren kopia eskuetsia
\nemango die jakinarazpena jaso duten tronkeroei, eta, hala denean, dei hori bidaliko dio
\nalkateari, hamabost egunetan zehar, jendaurrean jar dezan.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
77. artikulua<\/p>\n
1. Tronkeroak onibarra eskuratu nahi badu, jakinarazpen pertsonala zein
\nnotariok egin eta notario horren aurrean agertuko da tronkeroa, jakinarazpenetik
\nzenbatuta hil bateko epean, edo ediktua argitaratu eta hurrengo hamar egun
\nbaliodunetan. Ondorio fiskaletarako, ondasun higiezinari gutxieneko balioa eratxiki
\nbehar zaiola kontuan hartuta, egintza horretan bertan, tronkeroak gordailutu egingo du,
\nfidantza gisa, gutxieneko balio horren ehuneko hamarra.<\/p>\n
2. Tronkero bat baino gehiago agertuz gero, guztiek ere fidantza jartzeko
\nbetebeharra izango dute, eta notarioak fidantza atxikiko du, eskritura egiletsi arte;
\nnorbaitek fidantza kentzen badu, bere eskubideari uko egiten diola ulertuko da.<\/p>\n
3. Salmenta-eskrituraren aurreko notario-jarduna agerkai bakar batean jasoko da.<\/p>\n
Notarioak burututako eginbide guztien lekukotza emango die agertzaileei.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
78. artikulua<\/p>\n
1. Notarioak alderdiei dei egingo die, alderdiok, aurreko artikuluan aipatu
\nepea muga-eguneratu eta hurrengo hogei egun baliodunetan, peritua izenda dezaten;
\nperitu horrek finka baloratu beharko du. Alderdiak ados jartzen ez badira, bakoitzak
\nperitu bana izendatuko du, eta, hirugarren peritua izendatzeko, notarioaren aurrean
\nzakuan sartuko dira lau perituren izenak. Notarioak berak izendatuko ditu lau horiek,
\nfinken izaera kontuan hartuta, finka horiek bide judizialean baloratzeko baimena duten
\nperituen artean. Behin izenak zakuan sartuta, zozketa bidez izendatuko da lau horietatik
\nbat. Notarioak perituei epea jarriko die, tasazioa egin dezaten; epe hori ezin izango da
\nhogei egunetik gorakoa izan.<\/p>\n
Perituek finkatutako prezioa alderdientzat loteslea izango da, eta alderdiok
\neskritura egiletsi beharko dute, tasazioaren emaitza haiei noiz jakinarazi eta hurrengo
\nhamabost egunetan.<\/p>\n
Notarioak aipatu data horretan, saltzailea ez bada agertzen, ulertuko da ados
\ndagoela, tronkeroek zein peritu proposatu eta peritu horren izendapenarekin.<\/p>\n
2. Tasazioa ez da beharrezkoa izango, baldin eta eskualdatzaileak eta
\nlehenespeneko tronkeroak, hori aukeratutakoa izan nahiz izendatutakoa izan, prezioa
\nhitzartzen badute, eta, aldi berean, eskritura publikoa formalizatzen badute.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
79. artikulua<\/p>\n
1. Fidantzarekin aurre egingo zaie hura nork eman eta horrexen
\nbetebeharrei; pertsona hori ez bada agertzen eskrituraren egilespenera, eskualdatzaileak
\naukeran du finkatutako prezioan egilespena egin dadin eskatzea edo hark eskuraketan
\natzera egin duela ulertzea; besterentze-asmoa nork iragarri eta horrexen esku geratuko
\nda fidantzaren zenbatekoa, kalte-ordain gisa. Eskualdaketa aukeratuz gero, prezioaren
\nzati gisa hartuko da fidantza.<\/p>\n
2. Atzera-egite kasuan, notarioak hori jakinaraziko die, hamar eguneko epean,
\nfidantza eman eta horri eusten dioten senide tronkeroei, salmenta formalizatzeko eguna
\neta ordua adieraziz. Jakinarazpenaren eta formalizazio-dataren artean, gutxienez,
\nhamabost egun igaro beharko dira, jakinarazpena jaso dutenek beste tasazio bat eskatzen
\ndutenean izan ezik.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
80. artikulua<\/p>\n
1. Senide tronkeroetatik batek ere ez badu bere burua aurkezten edo batek ere ez
\nbadu bere eskubidea gauzatzen, jabeak onibarra besterentzeko askatasuna izango du,
\nkostu bidezko tituluetatik edozeinen bidez, eta berak askatasunez erabakitzen dituen
\nprezio eta baldintzetan; horretarako epea urte betekoa izango da, ediktuan aipatu epea
\nmuga-eguneratu denetik zenbatuta. Epe hori igarota, ezin izango du kostu bidezko
\nbesterentzerik gauzatu, beste dei bat egin gabe.<\/p>\n
2. Tronkeroak bere burua ez duela aurkeztu ulertuko da, baldin eta tronkero
\nhorrek azpiatal honetan aipatu epeetatik edozein iraungitzen uzten baditu.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
81. artikulua<\/p>\n
Notarioaren aurreko agerraldiaren bidez, eta aho batezko erabakia hartzen badute
\nbesterentzaileak, eta dei horretara lege bidez agertu diren tronkeroek, lehenespengraduan ez daudenek barne, orduan finka hirugarrenari besterendu ahalko zaio;
\nbesterentzea formalizatu beharko da, aurreko artikuluan agindu epean, alegia, urte
\nbeteko epean.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
82. artikulua<\/p>\n
Ondasun tronkalak kostu bidez besterentzeko eskritura guztietan, besterentze
\nhori foru-sakaren mendekoa baldin bada, foru-deia egin den ala ez agerraraziko da; eta,
\nbaiezko kasuan, xehe-xehe aipatuko dira ediktua finkatzeko akta, edo, ediktua
\negunkarian argitaratu bada, egunkari horren data eta orrialdea, bai eta geroko eginbideak
\nere; kasuan kasuko inskripzioan agerraraziko da, halaber, deia legezko forman egin den
\nala ez.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
83. artikulua<\/p>\n
1. Onibarra besterentzen bada aurretiaz deia egin gabe, eta edozein tronkerok
\nlehenespeneko eskubidea baldin badu eskuratzailearen eskubideari begira, orduan
\ntronkero horrek foru-saka egikari dezake, besterentzearen deuseztasuna eta finkaren
\nadjudikazioa eskatuz, azken hori finkaren beraren balorazio zuzenaren arabera.<\/p>\n
Tronkeroak adierazpen-epaiketan egikaritu beharko du eskubide hori, eta epaiketa hori
\nsustatu beharko du, saltzailearen aurka, eroslearen aurka eta erregistroko beste titular<\/p>\n
guztien aurka, hiru hileko epean, Jabetza Erregistroan inskripzioa egin denetik
\nzenbatuta, edo, inskripzioa egin ezik, besterentzearen berri izan duenetik zenbatuta.<\/p>\n
2. Tronkeroak eskubide berbera izango du, baldin eta, foru-deiak egin
\narren, finka saldu bada, iragarritako prezio edo baldintzez bestekoetan.<\/p>\n
3. Epaiak oniritzia ematen badio saka-akzioari, salmenta deuseza dela
\nadieraziko du, eta demandatzailearen mesederako beste besterentze bat egitea aginduko du;
\nepaiak berak finkatuko du zein prezio ordaindu behar duen demandatzaileak, horretarako,
\nepaiketan bertan, alderdien arteko aurkakotasunean jardungo dela.<\/p>\n
4. Behin epaia irmo izanda, demandatzaileak epai hori betearazteko akzioa
\negikaritzen badu, epaitegiaren zainpean utzi beharko du onibarraren balorazio gisa
\nfinkatutako prezioa; prezio horren gain, erosleak lehenespena izango du, saltzailearen
\nbeste edozein hartzekoduni begira, erosketaren prezioa eta horren korrituak kobratzeko.<\/p>\n
Behin jabariari buruzko inskripzioa deuseza dela adierazita, inskripzio horren
\nondorengo zamak baldin badaude Jabetza Erregistroan, eta zama horiek, epaiaren
\naginduz, ezereztu beharrekoak badira, orduan, zainpean utzitako prezioa, lehenengo eta
\nbehin, geroagoko hartzekodunen esku geratuko da. Inguruabar hori epailearen
\nebazpenean jaso beharko da.<\/p>\n
5. Tronkero demandatzaileak eskatu behar du betearazpena, epaia irmoa
\ndenetik hiru hileko epean; behin epe hori igarota, aurkaratutako salmenta baliozkotuta
\ngeratuko da. Epaileak, betearazpena agintzeko unean, erabaki beharko du zainpean jarritako
\nkopuruaren destinoa.<\/p>\n
6. Tronkeroak betearazpen-akzioa izanik, akzio hori iraungitzen bada, saltzaile
\ndemandatuak aukeran izango du, hurrengo hiru hiletan, epaiaren aplikazioa
\nerreklamatzea; hori eginez gero, epaia dagoen-dagoenean betearazi beharko da, baita
\npremiamendu-bidean ere.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
84. artikulua<\/p>\n
1. Hipoteka-betearazpenaren kasuan, betearazpen hori epaiketa bidezkoa izan
\nnahiz epaiketatik kanpokoa izan, eta premiamendu-prozeduretan ere, senide tronkeroek
\nhurrengo eskubideetatik edozein egikaritu ahal izango dute, foru-sakaren ondoriozko
\neskubidea duten neurrian.<\/p>\n
Lehenengoa. Lehenespenez eskuratzeko eskubidea, adjudikazio-prezioa edo
\nsalmenta-prezioa dela bide. Horretarako, enkantea zein organok egin eta organo
\nhorretan agertu beharko da, eta prezioa zainpean utzi beharko du, salmenta-eskritura
\negiletsi baino lehen, edo organo judizialak Jabetza Erregistroan inskribatzeko moduko
\nziurtagiria luzatu baino lehen.<\/p>\n
Bigarrena. Foru-sakaren ondoriozko eskubidea, titulu honetan araututako
\nmoduan, eta, betiere, hiru hileko epean, enkantearen datatik zenbatuta.<\/p>\n
2. Adjudikazioa hartzekodun betearazleari egiten zaionean, eskubide berbera
\nizango dute, hiru hileko epean, adjudikazioaren datatik zenbatuta.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
85. artikulua<\/p>\n
1. Atal honetan xedatutakoa aplikatuko da trukaketa-kasuetan ere, baldin eta
\nhurrengo inguruabarretatik bat gertatzen bada.<\/p>\n
a) Finka tronkala trukatzen denean ondasun ez-tronkalekin, edo, tronkalak izanda,
\nlehenespenez eskuratzeko eskubidetik baztertuta dauden ondasunekin.<\/p>\n
b)Jasotako finkaren balioa, izatez, trukaketan emandako finka tronkalarena
\nbaino txikiagoa denean, heren batean.<\/p>\n
2. Titularrak ondasun tronkala besterentzen duenean, bizi arteko errentaren bat
\nlortzeko, edo egoitzako laguntzak sortzen dituen gastuei aurre egiteko, orduan, eskubide
\nhori egikaritzen duenak bermatu beharko du, gutxienez, pentsio hori ordaintzea edo
\nharako laguntza izatea, besterentzailearen bizitza bitartean, bai eta haren ezkontide edo
\nbizikidearen bizitza bitartean ere.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
86. artikulua<\/p>\n
1. Errentariaren errentamendu-kontratuak berrogei urtetik gorako indarraldia
\nbaldin badu, errentari horren kausatzaile zein senide izan eta senide horiek guztiek
\nfinkaren gainean izan duten edukitza-epea barne hartuta, orduan errentariak errentapeko
\nfinka lehenespenez eskuratzeko eskubidea izango du, atal honetan araututako moduan.<\/p>\n
2. Errentariaren eskubide horrek lehenespena izango du, alboko senideenari
\nbegira, eta tronkeroetatik batek ere ez du lehenespeneko eskubiderik izango, errentariari
\nfinka eskualdatzen zaionean jabetza eskuratzeko eskubidearen ondorioz.<\/p>\n
3. Edozein kasutan ere, besterentzeko borondatea errentariari ere jakinarazi
\nbeharko zaio.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
87. artikulua<\/p>\n
Titulu honetan aitorturiko eskubideek lehenespena izango dute, beste edozein
\neskuraketa-eskubideri begira, baita erregistroko hirugarrengotzari begira ere, baldin eta
\nhalakoa sortzen bada, inskripzioa egin delako, saka-eskubidea egikaritzeko epeetan
\nzehar.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
4. ATALA<\/p>\n
Testamentua egiteko askatasuna, Aiarako haranean<\/i><\/p>\n
<\/p>\n
88. artikulua<\/p>\n
1. Aiarako haranari berezko zaion zuzenbide zibila aplikatuko da Aiara, Amurrio
\neta Okondoko udalerrietan, eta, Artziniegako udaletik, Mendieta, Erretes Tudela, Santa<\/p>\n
Koloma eta Soxogutiko auzoetan.<\/p>\n
2. Aipatu udalerrietan geroago administrazio-aldarazpenak gertatuz gero, horiek
\nez dute aldatuko zuzenbide zibil aplikagarria.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
89. artikulua<\/p>\n
1. Aiarako toki-auzotasun zibila dutenek euren ondasunak askatasunez xedatu
\nahal dituzte, hala nahi eta hobesten duten modurik egokienean, testamentu, dohaintza
\nnahiz oinordetza-itunaren bidez, titulu unibertsalaren bidez nahiz banakako tituluaren
\nbitartez, euren nahitaezko jaraunsleak gehiagorekin edo gutxiagorekin baztertuz.<\/p>\n
2. Nahitaezko jaraunsle gisa hartzen dira lege honen 47. artikuluaren
\narabera halakoak direnak.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
90. artikulua<\/p>\n
1. Bazterketa esanbidezkoa nahiz isilbidezkoa izan daiteke, banakakoa
\nnahiz baterakoa.<\/p>\n
2. Bazterketa ez egiteak sortuko ditu 48.3 artikuluan ezarri ondoreak.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
91. artikulua<\/p>\n
3. Aiarako toki-auzotasun zibila dutenek botere osoko gozamena eratu ahal
\ndute, testamentuaren bidez nahiz oinordetza-itunaren bidez.<\/p>\n
2. Eratutakoa botere osoko gozamen gisa hartzen da, gozamendunari
\nahalmena ematen zaionean, ondasun guztiak edo batzuk doan, inter vivos nahiz mortis
\ncausa xedatzeko, eratzailearen seme-alaba edo ondorengoen mesederako, eta eratzaileak
\nberen-beregi aipaturiko beste pertsonen mesederako.<\/p>\n
3. Eratzaileak botere osoko gozamenaren edukia zabaldu, murriztu edo zehaztu
\nahal du.<\/p>\n
4. Testamentu-ahalordea ematen denean ulertzen da botere osoko gozamena ere
\negiletsi dela, beren-beregi kontrakoa xedatzen denean izan ezik.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
92. artikulua<\/p>\n
Botere osoko gozamena bere-berezko eskubidea da. Ezin izango da inolako
\ntituluren bidez besterendu edo kargatu, eratzaileak horretarako baimena eman ezik.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
93. artikulua<\/p>\n
Botere osoko gozamendunak ondasun batzuk xedatzen baditu, jasotako
\nondasunekin baztertuta geratzen dira senipartedun onuradunak; horri kalterik egin gabe,
\ngeroagoko egintzetan, gozamendunak beste ondasun batzuk eman ahal dizkie
\nsenipartedun horiei.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
94. artikulua<\/p>\n
Gozamendunak ordaindu beharko ditu botere osoko gozamenak zein ondasun
\nhartu, eta ondasun horien gaineko konponketa, gastu, zama eta kontribuzio guztiak,
\nondasunok xedatzen ez dituen bitartean.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
95. artikulua<\/p>\n
Botere osoko gozamendunak ez du fidantza emateko betebeharrik izango,
\nkausatzaileak beren-beregi xedatutakoa salbu.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
5. ATALA<\/p>\n
Baserriari buruzko arau bereziak Gipuzkoan<\/i><\/p>\n
<\/p>\n
96. artikulua<\/p>\n
Gipuzkoako lurralde historikoan, baserriaren gaineko oinordetza antolatzeko,
\nlege honen arauak aplikatuko dira, betiere lurralde historiko horretako forma, erakunde
\neta printzipio tradizionalei egokituz.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
97. artikulua<\/p>\n
Baserria multzo gisa hartuko da, eta multzo hori osatzen dute etxebizitzak berak
\neta horri lotutako eraikin, areto, lursail eta ondazilegiek, eta, baserria ustiatzen bada,
\nustiatze horri lotutako altzari, azienda, ustiatze-eskubide eta makinek ere.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
98. artikulua<\/p>\n
Baserria eta horri lotutako lurrak doan eskualdatzen direnean, eskualdaketa
\nhorren baitan sartzen da, kontrako xedapena izan ezean, aurreko artikuluan
\ndeskribaturiko multzoa.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
99. artikulua<\/p>\n
1. Kausatzaileak baserria eta horri lotutako lurrak xedatzen baditu atal
\nhonetan ezarritako moduan, horren onuradunak edo onuradunek ezin izango dute sei
\nurteko epean aldatu kausatzaileak baserria zein destinotarako erabili eta destino hori;
\neta, hala denean, ezin izango dute erkidegoaren zatiketa eskatu.<\/p>\n
2. Bestela, onuradunak edo onuradunek beren nahitaezko jaraunskideei edo
\nhorien jaraunsleei ordaindu beharko diete lege honetan araututakoaren arabera
\nnahigabeko preterizio-kasuan haiek jasoko zuketen kopuruaren bestekoa.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
III. TITULUA<\/p>\n
OINORDETZA-ITUNAK<\/p>\n
1. ATALA<\/p>\n
Arau orokorrak<\/i><\/p>\n
<\/p>\n
100. artikulua<\/p>\n
1. Oinordetza-itunaren bidez, ondasunen titularrak horiek xedatu ahal ditu mortis causa.<\/p>\n
2. Itunaren bitartez, halaber, uko egin dakieke jarauntsi oso baten edo zati
\nbaten gaineko oinordetza-eskubideei, jarauntsi horren kausatzailea bizirik dagoen
\nbitartean. Era berean xedatu ahal dira hirugarren baten jarauntsiaren gaineko oinordetzaeskubideak, betiere hirugarren horren adostasunarekin.<\/p>\n
3. Oinordetza-ituna baliozkoa izan dadin, nahitaezkoa da egilesleak adin
\nnagusikoak izatea.<\/p>\n
4. Oinordetza-itunak nahitaez egiletsi beharko dira eskritura publikoan,
\nezkontzako itunetan edota testamentu-ahalordea erabiltzeko egintzan bertan.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
101. artikulua<\/p>\n
1. Oinordetza-itunaren bidez ondasunen oinordekoa izendatzeak ondorerik
\ngabe uzten ditu itunpeko ondasunen gainean aurretiaz egindako testamentu-xedapen
\nguztiak.<\/p>\n
2. Izendapen hori aldarazi edo suntsiarazi egingo da, bakarrik, egilesleek edo
\neuren oinordekoek beste itun bat eginez gero, eta, orobat, alderdiek ezarri arrazoien
\nondorioz.<\/p>\n
3. Oinordetza-ituna azkentzen da, alderdiek finkatutako arrazoien ondorioz edo
\nlegez ezarritako arrazoien ondorioz. Oinordetza-ituna ezezta daiteke edo suntsiarazita
\ngera daiteke, lege-aginduz 108 eta 109. artikuluetan ezarri arrazoien ondorioz.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
102. artikulua<\/p>\n
Banakako ondasunen gainean mortis causa egindako dohaintza oinordetza-itun
\ngisa hartzen da, eta halakoa izango da, orobat, inter vivos egindako dohaintza
\nunibertsala, kontrakoa hizpatu ezik.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
103. artikulua<\/p>\n
Oinordekoa izendatzeko itunak bere baitan jaso dezake jarauntsiaren gaineko
\nxedapena, titulu unibertsalaren bidez nahiz banakako tituluaren bidez, baita jarauntsiari
\nuko egitea ere; bi kasuotan, egilesleek finka ditzakete hari jarri beharreko erreserbak,
\nzamak, betebeharrak eta baldintzak.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
2. ATALA<\/p>\n
Oinordekoa izendatzeko itunak<\/i><\/p>\n
<\/p>\n
104. artikulua<\/p>\n
1. Familia-ondarearen oinordekoa izendatzen denean, horrekin batera
\nizendatzaileen eta izendatuen arteko bizikidetasun-ituna egin daiteke, sozietate-mota
\ndesberdinen formapean edo ondasun-erkidegoaren araubidea erabiliz. Itundutako
\nbizikidetasun-araubideari edo familia-sozietateari aplikatuko zaio, lehenengo eta behin,
\ntitulu eratzailea, eta, ordezko moduan, Euskal Autonomia Erkidegoko lege zibil honetan
\nxedatutakoa; eta, Gipuzkoan, baserriaren gaineko oinordetzari dagokionez, 96. artikuluan ezarritakoa.<\/p>\n
2. Kontrako ituna egin ezean, izendatzaileetatik bat hiltzean ulertuko da horren
\nezkontideak edo bizirik dirauen izatezko bikotekideak, itunaren egilesle denak, bizi
\nartean eta oso-osorik eusten diela bi-biok erreserbatu izan dituzten eskubideei.<\/p>\n
3. Izendatuak aurkaratu ahal izango ditu atal honetan xedatutakoaren aurkako
\negintzak edota alderdiek erabakitakoaren aurkako egintzak, baita izendatzailea bizirik
\ndagoen bitartean ere.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
105. artikulua<\/p>\n
1. Oinordekoa izendatzen denean post mortem eragingarritasunarekin,
\nizendatuak ondasunak jasoko ditu, izendatzailea hiltzen den unean; baina, ituna
\negilesten denetik, oinordeko-izaera eskuratzen du, eta izaera hori besterenduezina eta
\nenbargaezina da.<\/p>\n
2. Izendatzaileak ondasunen gaineko titulartasunari eusten dio, eta,
\nkontrakoa itundu ezean, ondasun horiek xedatu ahal izango ditu kostu bidez.<\/p>\n
Eskualdatutako ondasunak, izatez, ekoizpen-ondareak badira, eta izendatuak ondare
\nhorietan lan egiten badu, haren adostasuna nahitaezkoa izango da, ondasunok kostu
\nbidez besterentzeko, baldin eta izendatzaileak eta izendatuak ez badute bestelakoa
\nitundu.<\/p>\n
3. Kontrakoa ituntzen ez den bitartean, ulertuko da post mortem izendapena
\negilesten dela, izendatzailearen seme-alabei familiako usadioen arabera laguntza eta
\nheziketa emateko erreserbarekin.<\/p>\n
4. Oinordekoa izendatzen denean post mortem eragingarritasunarekin, izendapen
\nhorren barruko ondasunek erantzukizuna dute, izendatzaileak hartutako zorren gainean.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
106. artikulua<\/p>\n
Oinordetza-itunak post mortem eragingarritasuna badu eta ezkontzako itunetan
\negilesten bada, izendatuak bere eskubidea xedatu ahal izango du doan, baita
\nizendatzailea bizirik dagoenean ere, inter vivos nahiz mortis causa egintzen bitartez,
\nbere seme-alaba eta ondorengoen mesederako. Izendatua izendatzailea baino lehen hilez
\ngero, izendatuaren eskubidea haren ondorengoei eskualdatzen zaie.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
107. artikulua<\/p>\n
1. Oinordekoa izendatzen denean, unean bertan ondasunak eskualdatuz,
\noinordekoak ondasun horien gaineko titulartasuna eskuratzen du, betiere izendatzaileen
\nintereserako, familiaren intereserako eta ondasunen ustiatzearen intereserako ezarritako
\nmugekin; horregatik, kontrako ituna egin ezean, xedatze- edo kargatze-egintza oro
\nbaliozkoa izan dadin, nahitaezkoa izango da izendatzailearen eta izendatuaren baterako
\nadostasuna.<\/p>\n
2. Kontrako ituna egin ezean, izendatzailea hiltzean, izendatuak eskuratuko
\nditu erreserbapeko ondasunak edo izendatzailearen ondarera heldu direnak.<\/p>\n
3. Izendatzaileak oinordetza-itunaren aurretik zorrak hartu baditu, zor horiek
\nlehenespena dute, izendatuaren hartzekodunei begira, unean bertan eskualdatutako
\nondasunen gainean.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
108. artikulua<\/p>\n
Izendatzaileek izendapena ezeztatu ahal dute.<\/p>\n
1) Itundutako arrazoien ondorioz.<\/p>\n
2) Ezarritako zama edo baldintzen ez-betetze larriaren ondorioz.<\/p>\n
3) Izendatuak ezduintasun- edo jaraunsgabetze-arrazoia betetzearen ondorioz.<\/p>\n
4) Izendatuaren jokabidearen ondorioz, jokabide horrek familiaren ohiko
\nbizikidetasuna oztopatzen badu.<\/p>\n
5) Izendatuaren ezkontzari dagokionez, deuseztasuna, banantzea edo dibortzioa
\ngertatzen denean, edota izatezko bikotea azkentzen denean, baldin eta oinordetza-ituna
\negiletsi bada, ezkontza horren edo izatezko bikote horren eretzean.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
109. artikulua<\/p>\n
Oinordekoaren gaineko izendapena suntsiarazi egingo da.<\/p>\n
1) Izendapen horri jarritako baldintza suntsiarazlea betetzearen ondorioz.<\/p>\n
2) Izendatua ondorengorik gabe hiltzearen ondorioz.<\/p>\n
3) Egilesleek eskritura publikoan formalizaturiko hitzarmenaren ondorioz.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
IV. TITULUA<\/p>\n
TESTAMENTURIK GABEKO OINORDETZA EDO LEGE-OINORDETZA<\/p>\n
<\/p>\n
110. artikulua<\/p>\n
Testamenturik gabeko oinordetza edo lege-oinordetza gertatzen da, jarauntsi
\nosoa edo horren zati bat baliozkotasunez xedatu ez denean, dela testamentuaren bidez,
\ndela oinordetza-itunaren bidez, lege honetan xedatutakoarekin bat etorriz.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
111. artikulua<\/p>\n
1. Ondasun tronkalen kasuan, lege-oinordetzaren hurrenkera izango da 66.<\/p>\n
artikuluan ezarritakoa, baina alargunari edo bizirik dirauen izatezko bikotekideari
\naitortzen zaizkio lege honetan araututako eskubide guztiak; ondasun ez-tronkalik izan
\nezean edo horiek aski ez direnean, eskubideok ondasun tronkalen gainekoak izango dira.<\/p>\n
2. Oinordeko tronkerorik ez dagoenean, ondasun guztiak ez-tronkalak direla
\nulertuko da.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
112. artikulua<\/p>\n
Ondasun ez-tronkalen kasuan, testamenturik gabeko oinordetza gauzatzen da,
\nhonako hurrenkera honetan.<\/p>\n
1) Lehenengo eta behin, seme-alaba edo ondorengoen mesederako.<\/p>\n
2) Aurrekoen mesederako.<\/p>\n
3) Alargunaren eta bizirik dirauen izatezko bikotekidearen mesederako, bikote
\nhori azkendu denean bikotekideetatik bat hiltzearen ondorioz, eta, betiere, legezko
\nbanantzerik edo modu sinesgarrian bi-biek hitzartutako banantzerik izan ez denean.<\/p>\n
4) Albokoen mesederako, laugarren graduaren barruan.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
113. artikulua<\/p>\n
1. Seme-alabak jaraunsle dira, berezko eskubidearen ondorioz, jarauntsitik
\nhartzeko dutena zati berdinetan banatzen dela.<\/p>\n
2. Ilobak eta gainerako ondorengoak jaraunsle izango dira, ordezkapeneskubidearen ondorioz.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
114. artikulua<\/p>\n
1. Gurasoek jarauntsiko ondasunak eskuratzen dituzte erdi bana. Euretatik
\nbat hilda badago, bizirik dirauenak ondasun guztiak jasoko ditu.<\/p>\n
2. Gurasoetatik bat ere ez badago bizirik, gainerako aurrekoak izango dira
\noinordeko, bi lerroetan ondasunak erdi bana eginez; eta, lerroren batean ez badago
\naurrekorik, ondasun guztiak zati berdinetan eskuratuko dituzte aurrekoak zein lerrotan
\negon eta lerro horretako aurrekoek.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
115. artikulua<\/p>\n
1. Ondorengorik eta aurrekorik izan ezean, eta albokoak baino lehenago,
\noinordekoa izango da alarguna edo bizirik dirauen izatezko bikotekidea, bikote hori
\nazkendu denean bikotekideetatik bat hiltzearen ondorioz.<\/p>\n
2. Edozein kasutan ere, alargunak edo bizirik dirauen izatezko bikotekideak
\nbere seniparte-eskubideei eutsiko die, gozamenari dagokionez.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
116. artikulua<\/p>\n
1. Ondorengorik, aurrekorik eta alargunik edo bizirik dirauen izatezko
\nbikotekiderik izan ezean, alboko senideak izango dira oinordeko; lehenengo eta behin,
\nneba-arrebak eta hildako neba-arreben seme-alabak, eta, halakoak izan ezean, seniderik
\nhurbilenak, betiere laugarren graduaren barruan.<\/p>\n
2. Ordezkapen-eskubidea gertatuko da, bakarrik, neba-arrebak neba-arreben
\nseme-alabekin batera agertzen direnean; lehenengoak oinordeko izango dira buruko, eta
\nbigarrenak, leinuko. Lotura bikoitzeko neba-arrebak lotura bakarreko neba-arrebekin
\nagertzen badira, haiek horien bikoitza jasoko dute oinordeko gisa.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
117. artikulua<\/p>\n
Aurreko artikuluen arabera lege-aginduz oinordetzara deituriko pertsonarik izan
\nezean, ondasun guztien oinordekoa izango da Euskal Autonomia Erkidegoa.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
V. TITULUA<\/p>\n
OINORDETZA-MOTA GUZTIENTZAKO XEDAPENAK<\/p>\n
<\/p>\n
118. artikulua<\/p>\n
Aurrekoak jaraunsle gisa eskuratzen baditu ondasun batzuk bere
\nondorengoarengandik, eta ondorengoak ondasun horiek jaso baditu doan beste
\naurreko batengandik edo neba nahiz arreba batengandik, orduan aurrekoak betebeharra
\ndu lege-aginduz jasotakoak erreserbatzeko, ondasunok zein lerrotatik etorri eta lerro
\nhorretan hirugarren gradurainoko senide direnen mesederako.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
119. artikulua<\/p>\n
Onibarrak dohaintzan eman badira ezkontza baterako, ezkontza horren aurretik
\nzein ondoren, ondasunon oinordeko izango dira ezkontza horretan izandako semealabak edo ondorengoak, beste guztiak baztertuz.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
120. artikulua<\/p>\n
Testamentugileak edo dohaintza-emaileak kontrakoa xedatu ezean, alarguna
\nberriz ezkontzen bada, edota hildakoarena ez den seme edo alabaren bat baldin badu,
\nalargun horren betebeharra izango da hildako ezkontidearekin izandako seme-alaba eta
\nondorengoei erreserbatzea berak harengandik testamentuaren bidez, dohaintzaren bidez
\nnahiz dohaineko beste edozein tituluren bidez eskuratutako ondasun guztiak.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
121. artikulua<\/p>\n
Hemen arauturiko erreserbek, edozein kasutan ere, euren baitan hartzen dituzte
\nerreserbagileak egindako eraikin, landaketa eta hobekuntzak; eta betebeharra sortzen da,
\nhorri edo beraren jaraunsleei halakoen balio eguneratua ordaintzeko, erreserbahartzaileak horien edukitza noiz eskuratu, eta hurrengo urtebete eta egun bateko epean.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
122. artikulua<\/p>\n
Erreserbagileak, kapitulu honetan araututako kasu guztietan, oinordekoa
\nizendatu ahal izango du erreserba-hartzaileen artean, testamentuzko oinordetzari buruz
\nezarritakoaren arabera; eta ezin izango du ordezpenik eta kargarik ezarri, horien
\nmesederako ez bada.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
123. artikulua<\/p>\n
Aurrekoak oinordeko dira, beste pertsona guztiak baztertuz, euren seme-alaba
\nedo ondorengoei eman dizkieten ondasunetan, baldin eta seme-alaba edo ondorengo
\nhoriek hil badira ondorengorik utzi gabe, eta dohaintzan emandako objektuak eurak
\noinordetzan badaude. Objektuok besterendu badira, aurrekoak oinordeko izango dira,
\ndohaintza-hartzaileak objektu horiei begira izango zituzkeen akzio guztietan; objektuok
\nsaldu badira, prezioan; eta trukatu edo aldatu badira, horien ordezko diren ondasunetan.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
124. artikulua<\/p>\n
1. Dohaintza-emaileari itzuliko zaizkio mantenu-zamarekin dohaintzan
\nemandako ondasunak, baldin eta dohaintza-hartzailea hiltzen bada, dohaintza-emailea
\nbizirik dagoen bitartean, eta seme-alabarik edo ondorengorik utzi gabe.<\/p>\n
2. Dohaintza-hartzaileak ezin izango du, dohaintza-emailea bizirik dagoen
\nartean, dohaintzan jasotako ondasunak besterendu, kargatu, ezta doan xedatu ere, inter
\nvivos ez mortis causa, non ez duen hori egiten bere seme-alaba edo ondorengoen
\nmesederako.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
III. LIBURUA<\/p>\n
EZKONTZAKO ONDASUNEN ARAUBIDEA<\/p>\n
I. TITULUA<\/p>\n
LEGE-ARAUBIDEA<\/p>\n
<\/p>\n
125. artikulua<\/p>\n
Ezkontzako ondasunen araubidea izango da ezkontideek ezkontzako itunetan
\nezarritakoa, bai beren-beregi araubide horren baldintzak hizpatzen dituztenean, bai lege
\nhonetan nahiz beste foru-lege edo lege berezi batzuetan edota Kode Zibilean ezarritako
\nsistema ekonomikoetatik edozein aipatzen dutenean.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
126. artikulua<\/p>\n
1. Ezkontzaren araubide ekonomikoa, itundutakoa izan nahiz legezkoa izan,
\naldarazi ahal izango da, beste ezkontza-itun batzuk egiletsiz.<\/p>\n
2. Edozein kasutan ere, ezkontza-araubidearen gaineko aldarazpenek ezin izango
\ndiote hirugarrenari kalterik egin.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
127. artikulua<\/p>\n
1. Ezkontzako itunak egin ezean, edota egindakoak aski ez direnean edo
\ndeusezak direnean, ezkontzari aplikatuko zaizkio Kode Zibilean irabazpidezko
\nsozietateari buruz ezarritako arauak.<\/p>\n
2. Ezkongaiak Bizkaiko Lur Lauko, Aramaioko edo Laudioko auzotarrak
\ndirenean, ezkontzari aplikatuko zaio, ituna egin ezean, III. liburu honen II. tituluan
\naraututako araubidea.<\/p>\n
3. Ezkontideetatik batek bakarrik badu bere auzotasun zibila Bizkaiko Lur<\/p>\n
Lauan, Aramaion edo Laudion, ondasunen araubidea izango da, ituna egin ezean,
\nezkontideen lehenengo eta ohiko bizileku erkideari dagokiona, eta, halako bizilekua
\nizan ezean, ezkontza non egin eta toki horri dagokiona.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
128. artikulua<\/p>\n
1. Ezkontideek batera edozein agiri publiko egilesten dutenean, bertan
\naldarazi ahal izango dute lege-aginduz ituna egin ezean eurei esleitzen zaien araubidea.<\/p>\n
2. Ezkontzako ondasunen araubidea aldarazteak ez du ondorerik sortuko
\nhirugarrenen aurka, aldarazpena Erregistro Zibilean, edo, hala denean, Jabetza<\/p>\n
Erregistroan inskribatzen denetik baino.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
II. TITULUA<\/p>\n
ONDASUNEN FORU-KOMUNIKAZIOARI BURUZKO ARAUBIDEA<\/p>\n
1. ATALA<\/p>\n
Foru-komunikazioa<\/i><\/p>\n
<\/p>\n
129. artikulua<\/p>\n
Foru-komunikazioaren bitartez, erkide egiten dira, ezkontideentzat erdi bana,
\nondasun guztiak, higigarri nahiz higiezinak, horien jatorria edozein izanik ere, batarenak
\nizan zein bestearenak izan, edozein tituluren ondoriozkoak, bai ekarritakoak, bai
\nezkontza bitartean eskuratutakoak, eta horien kokalekua edozein izanik ere.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
130. artikulua<\/p>\n
Foru-komunikazioak, ezkontza bitartean, lege honetan ezarritako norainokoa eta
\nmugak ditu, eta zuzenean bukatuko da, ezkontideen arteko banantze-epaia, ezkontzaren
\ndeuseztasunari buruzkoa edo dibortzio-epaia ematean, bai eta ezkontzako itunak
\negilestean ere, baldin eta ezkontideek beste izaera bateko araubide ekonomikoa ezartzen
\nbadute.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
131. artikulua<\/p>\n
Foru-komunikazioa bukatuko da, halaber,
\nezkontideetatik batek hori eskatuta, hurrengo kasuetan.<\/p>\n
epailearen<\/p>\n
erabakiz<\/p>\n
eta<\/p>\n
1) Beste ezkontidea epaiketa bidez ezgaituta geratu denean, haren absentziaadierazpena nahiz hartzekodunen konkurtso-adierazpena eman denean, edota familia bertan
\nbehera uzteagatik kondenatua izan denean. Foru-komunikazioaren desegitea erabaki ahal
\nizango da, kasuan kasuko ebazpen judiziala betearazten denean, edo, bestela, edozein
\nepaile eskudunek erabaki ahal izango du desegite hori, baldin eta eskaria egiten duenak
\nharen lekukotza aurkezten badu.<\/p>\n
Familia bertan behera uzteko kasuetan, errudun ez den ezkontideak bakarrik
\neskatu ahal izango du foru-komunikazioaren bukatzea.<\/p>\n
2) Beste ezkontideak xedatze- eta kudeatze-egintzak gauzatzen dituenean, haren
\nkalterako edo haren eskubideei iruzur eginez.<\/p>\n
3) Egitez urte bete baino gehiago bananduta egon direnean, nahiz eta elkarrekin
\nadostutako banantzea izan.<\/p>\n
Komunikazio-araubidea desegin ondoren, ezkontza bera ez bada azkentzen,
\nezkontideak ondasunen banantze-araubidearen mende geratuko dira, Kode Zibilean<\/p>\n
arautu bezala, kontrakoa itundu ezik.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
132. artikulua<\/p>\n
1. Foru-komunikazioa, ezkontzarekin sortzen dena, sendotu egiten da,
\nezkontideetatik bat hiltzearen ondorioz desegiten den unean, bi-bion seme-alabak edo
\nondorengoak baldin badaude.<\/p>\n
2. Ezkontideetatik edozeinek ezkontza desegin arte lortu dituen ondasun,
\neskubide eta akzio guztiak komunikatu direla ulertuko da; ez, ordea, pertsonari
\ndatxezkion eskubideak, ezta ezkontideetatik baten heriotzaz geroztik eskuratutakoak
\nere. Era berean, ez dira komunikatuko ondasun eta eskubide eskualdaezinak, ezta
\nnorberaren erabilerarako direnak ere.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
133. artikulua<\/p>\n
Foru-komunikazioa indarrean dagoen bitartean, irabazitako ondasunak eta
\nezkontide batengan jatorria duten ondasunak bereiziko dira, eta bereizketa horri
\naplikatuko zaizkio legeria zibil orokorrak irabazpidezko ondasunen gainean eta ondasun
\npribatiboen gainean ezarritako arauak. Ezkontzari dagozkion ondasun guztiak
\nirabazitakoak direla uste izango da, baldin eta ez bada frogatzen ezkontideetatik bati
\nbakarrik dagozkiola, ondasun pribatibo gisa.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
134. artikulua<\/p>\n
1. Ezkontzaren zamatzat hartuko dira familia mantentzeko, seme-alaba erkideak
\nelikatu eta hezteko, eta, ezkontide batenak bakarrik izanik, familiaren etxean bizi diren
\nseme-alabak elikatu eta hezteko beharrezkoak diren guztiak. Beste edozein gastu
\nondasun erkideekin ordaintzen bada, baina ezkontide baten interes edo ondasunei
\nburuzkoa baldin bada, itzulketa eskatzeko eskubidea sortuko da, komunikazioa
\nlikidatzeko unean.<\/p>\n
2. Ezkontzaren zamak ordainduko dira, lehenengo eta behin, irabazitako
\nondasunekin eta, halakorik izan ezean edo horiek nahikoa ez badira, eta orduan
\nbakarrik, ezkontide bakoitzarengan jatorria duten ondasunekin, horien balioaren arabera.<\/p>\n
3. Azken horiekin ordaindutakoa etorkizuneko irabaziekin konpentsatuko da.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
135. artikulua<\/p>\n
1. Foru-komunikazioan, ondasunak xedatzeko egintzetarako nahitaezkoa izango
\nda bi ezkontideen adostasuna. Ezkontideetatik batek adostasuna ukatzen badu, epaileak
\nxedapena baimendu ahal izango du, hori familiaren intereserako dela uste badu.<\/p>\n
2. Hala ere, ezkontideetatik edozeinek bere kabuz xedatu ahal izango du bere
\ntitulartasunpeko dirua, finantza-aktiboak edo balore higigarriak.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
136. artikulua<\/p>\n
Kreditu-eskubideak, horien izaera edozein izanik ere, zein ezkontideren izenean
\neratu eta horrexek egikarituko ditu.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
137. artikulua<\/p>\n
1. Ezkontide bakoitzari dagokio, modu esklusiboan, berarengan jatorria duten
\nondasunak kudeatu eta administratzea, Merkataritza Kodean ezarritakoari kalterik egin
\ngabe.<\/p>\n
2. Era berean, ezkontide bakoitzak bere ondasunen fruituak eta produktuak
\nxedatu ahal izango ditu, eta, aldian-aldian, besteari argibideak eman beharko dizkio,
\nondasun horien egoerari buruz.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
138. artikulua<\/p>\n
1. Ezkontideetatik edozeinek zorrak eta betebeharrak hartzen baditu bestearen
\nadostasunik gabe, hartutako horiek betebeharpekoari dagokion erdiaren kontura bakarrik
\ngeratuko dira, hurrengo mugekin.<\/p>\n
Lehenengoa. Erantzukizunetik aske geratuko dira beti ezkontide ez-
\nzordunarengan jatorria duten ondasunak.<\/p>\n
Bigarrena. Prozesu judizialetan edota betearazpen-prozesuetan, hurrengo
\nerregelen mende geratuko da irabazitako ondasunen eta zordunarengan jatorria duten
\nondasunen gaineko erantzukizuna.<\/p>\n
Ezkontide ez-zordunari jakinarazi beharko zaio enbargoa, eta ezkontide horrek
\neskubidea izango du, edozein enbargoren aurka jartzeko, baldin eta enbargo horrek,
\nirabazitako ondasunen gainekoa izanik, berari dagokion erdia gainditzen badu. Era
\nberean, ezkontide ez-zordunak, egutegiko hamabost eguneko epean, forukomunikazioaren desegitea eskatu ahal izango du, 145. artikuluko erregelen arabera;
\nkasu horretan, betebeharpekoari adjudikaturiko ondasunak bakarrik geratuko dira
\nerantzukizunaren menpe, eta ezkontzari ondasunen banantze-araubidea aplikatuko zaio
\naurrerantzean. Eskubide hori ez da gertatuko, baldin eta hartzekodunak frogatzen badu
\nzorrak onura ekarri diola familiari.<\/p>\n
Foru-komunikazioa desegitearen ondorioz, ondasunak adjudikatu behar
\ndirenean, adjudikazio hori betearazpen-prozeduran bertan egingo da, eta, zehatzago,
\npieza bananduan, eta, horretarako, jarauntsien banaketari buruz ezarritako arauak
\naplikatuko dira.<\/p>\n
Hirugarrena. Betebeharpekoaren erdi komunikatua saltzen bada, ezkontide
\nerantzuleak ezkontza bitartean ez du inolako zatirik izango, beste erdiaren gainean; erdi
\nhori beste ezkontidearen administraziopean geratuko da. Ezkontideak ezin izango du erdi
\nhori besterendu, epailearen baimenik gabe, eta haren fruituak familiaren gastu arruntetarako
\ndestinatu beharko ditu.<\/p>\n
Laugarrena. Irabazpidezko ondasunen gaineko erantzukizuna subsidiarioa da, eta
\nezkontide ez-zordunak halakoak enbargatzea saihestu ahal izango du, zordunaren
\nondasun propioak behar besteko kopuruan adieraziz.<\/p>\n
2. Edozein kasutan ere, betearazpena zein ondasunen gainean gauzatu eta
\nondasun horiek ezkontide zordunak jasotakotzat hartuko dira, komunikazioan horrek
\nduen partaidetzaren kontura, eta sozietatea likidatzeko unean haiek duten balioaren
\nneurrian.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
139. artikulua<\/p>\n
Foru-komunikazioa indarrean dagoen bitartean, jarauntsira deitutako
\nezkontideak ezin izango du hori arbuiatu, bestearen adostasunik gabe. Adostasuna lortu
\nezean, jarauntsia inbentario onuraren arabera onartu dela ulertuko da.<\/p>\n<\/div>\n
<\/p>\n
2. ATALA<\/p>\n
Ondasunen komunikazioari buruzko araubidea desegitea<\/i><\/p>\n
<\/p>\n
140. artikulua<\/p>\n
Ezkontza desegiten bada ezkontideetatik baten heriotzaren ondorioz, eta ez
\nbadago seme-alaba edo ondorengo erkiderik, foru-komunikazioa sendotu eta ondasunerkidego bihurtzen da, batetik, alargunaren, eta, bestetik, aurrez-hildakoaren oinordeko
\ndiren seme-alaba edo ondorengoen artean, ondasunak zatitu eta adjudikatu arte.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
141. artikulua<\/p>\n
1. Kausatzaileak komisarioa izendatu badu, ondasunak erkidegoan egongo dira,
\noinordekoa izendatu arte. Ondasunak egoera horretan diren bitartean, alarguna izango
\nda, testamentugileak kontrakoa xedatu ezean, jarauntsiaren ordezkari bakarra eta
\nondasun guztien administratzailea, izendatutako oinordekoek jarauntsia onartzen ez
\nduten bitartean.<\/p>\n
2. Testamentugileak kontrakoa xedatu ezean, alarguna komisario izendatu bada,
\nbera bakarrik edo beste pertsona batzuekin batera, alargun horrek, testamentu-ahalordea
\nerabiltzen ez duen bitartean, ondasunen gaineko gozamena izango du, eta ez du fidantza
\nemateko betebeharrik izango.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
142. artikulua<\/p>\n
1. 140. artikuluan xedatutakoa salbuetsita, alarguna komisario izendatu bada,
\nalargun horrek bere buruari adjudikatu ahal izango dio ondasun guztien erdia, eta beste
\nerdia aurrez-hildakoaren oinordetzarako utzi ahal izango du, ondasun tronkalen gaineko
\nerreserbari kalterik egin gabe.<\/p>\n
2. Kausatzaileak kontulari-banatzailea izendatu badu, ezkontide komisarioak,
\nkontulari-banatzailearekin batera, eratutako erkidegoaren desegitea eta likidazioa egin
\nahal izango ditu, 144. artikuluan ezarritako moduan; horrela, kausatzailearen
\noinordetzan geratuko dira horri adjudikaturiko ondasunak. Era berean, hori egin ahal
\nizango du, ustezko oinordekoekin batera, edo, osterantzean, berak epaileari hala eskatu
\neta horrexen erabakiz.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
143. artikulua<\/p>\n
Ezkontza desegin bada, seme-alabak edo ondorengoak daudela, alargunak,
\nepaiketa bidez, hildakoaren oinordekoei eskatu ahal izango die haren intereseko
\njarauntsietatik edozein onartzea. Epaileak adierazi epea ezin izango da hogeita hamar
\negunetik gorakoa izan; eta, behin hori igarota, oinordekoek ez badute adierazi jarauntsia
\nonartzeko borondatea dutenik, edo jarauntsia arbuiatu badute, aipatu ezkontideak
\njarauntsi hori onartu ahal izango du inbentario onuraren arabera.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
144. artikulua<\/p>\n
1. Komunikaziopeko ondasunak adjudikatzean, hurrengo erregelak beteko dira.<\/p>\n
Lehenengoa. Lehenengo eta behin, alargunari adjudikatuko zaizkio, horren
\nhartzekoa ordaintzeko, berarengan jatorria duten onibar tronkalak.<\/p>\n
Bigarrena. Horiek ez badira nahikoa, alargunaren hartzekoa osatuko da ondasun
\nhigigarri eta onibar ez-tronkalekin.<\/p>\n
Hirugarrena. Aurreko bi erregeletako ondasunak nahikoa ez direnean, eta orduan
\nbakarrik, aurrez-hildako ezkontidearen onibar tronkala erabiliko da.<\/p>\n
2. Alargunaren hartzekoa zehazteko, aintzakotzat hartuko da 138.
\nartikuluan xedatutakoa.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
145. artikulua<\/p>\n
1. Foru-komunikazioa azkentzen denean ezkontideetatik bat hiltzeagatik,
\nondorengo erkiderik utzi gabe, edota banantze-, deuseztasun- edo dibortzio-epaia
\nemateagatik, hurrengo erregelak aplikatuko dira.<\/p>\n
1) Ezkontide bakoitzari dagozkio berarengan jatorria duten ondasunak edota
\nhoriekin eskuratutakoak nahiz haien salmentaren ondorioz eskuratutakoak. Eskuraketa,
\nzati batez, beste jatorri bateko ondasunekin egin bada, halako ondasunetan proindibisoa
\nsortuko da, ondasunon titularren artean, bakoitzak jarritako kopuruaren arabera.<\/p>\n
2) Irabazitako ondasunak erdibanatu egingo dira bi ezkontideen artean.<\/p>\n
3) Ezkontide baten ondasuna edo horren balioa familiaren intereserako gastatu
\nbada, horren balio eguneratua kontuan hartuko da, irabazitako ondasunekin hori
\nordaintzeko; eta, irabazitako ondasunak nahikoa ez badira, alde horretatik beste
\nezkontideak ordainduko du berari dagokion zatia, bakoitzak dituen ondasunen balioaren
\narabera.<\/p>\n
2. Foru-komunikazioa azkentzen bada ezkontzaren araubide ekonomikoa
\naldaraztegatik, itundutakoa beteko da, eta, horren ezean, aplikagarria izango da artikulu
\nhonetan xedatutakoa.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
146. artikulua<\/p>\n
Desegitea gertatzen bada ezkontideetatik baten heriotzaren ondorioz, eta ez
\nbadago ondorengorik, orduan, aurreko artikuluaren erregelez gain, hurrengoak
\naplikatuko dira.<\/p>\n
1) Alarguna aurrez-hildakoaren baserrira ezkondu bada, orduan eskubidea
\nizango du, alargun dagoen bitartean, baserri horretan geratzeko, urtebete eta egun bat;
\nhorrek ez die kalterik egingo legezko edo borondatezko xedapenaren ondorioz
\nalargunak dituen beste eskubideei.<\/p>\n
2) Alargunak ezkonsaria ekarri badu edo bestelako ekarriak egin baditu, aurreko
\nerregelan ezarritako epea luzatu egingo da, hildakoaren jaraunsleek alargunari ekarri
\nhoriek itzultzen ez dizkioten bitartean.<\/p>\n
3) Onibar tronkalak kostu bidez eskuratu badira, edo horietan hobekuntzak egin
\nbadira, eskuraketa eta hobekuntza horiek izango dira ondasunok zein lerrotatik etorri eta
\nlerro horretako ezkontidearentzat edo horren jaraunsle tronkeroentzat; baina, ezkontzasozietatea likidatzean, aintzakotzat hartuko da egindako inbertsioen balio eguneratua,
\neta beste ezkontideari edo horren jaraunsleei ordainduko zaie hari dagokion hartzekoa.<\/p>\n
Gerta daiteke ordainketa horrek ondorerik ez izatea, alarguna hil arte, horri
\neskubidea aitortzen baitzaio, bizirik dagoen bitartean, bere erdia askatasunez gozatu eta
\nlupertzeko.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
XEDAPEN IRAGANKORRAK<\/p>\n
Lehenengoa<\/p>\n
Lege honen eta beronek indargabetzen dituenen artean, aldi arteko gatazkak
\nsortzen badira, gatazkok konpontzeko aplikatuko dira Kode Zibilaren atariko xedapen
\niragankorra, eta 1, 2, 3, 4 eta 12. xedapen iragankorrak.<\/p>\n
Aldi arteko gatazka ezin bada konpondu aurreko xedapenen bitartez, kontuan
\nhartuko da lege honen ondoriozko aldaketek ezin dietela kalterik egin aurreko legeriaren
\narabera eskuratutako eskubideei.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
Bigarrena<\/p>\n
Bide-zorraren gaineko edukitza hasi bada lege hau indarrean jarri baino lehen,
\nedukitza horretatik probetxua aterako du edukitzaileak, preskripzio bidez hura
\neskuratzeko ondoreetarako.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
Hirugarrena<\/p>\n
Lege honen aurretik egiletsitako testamentu-ahalordeei atzeraeraginez
\naplikatuko zaizkie 41. artikulua, testamentu-ahalordea egikaritzeko epeari buruz; 43.<\/p>\n
artikuluaren 3, 4 eta 5. paragrafoak, ondarearen administratzaile eta ordezkari den
\nkomisarioaren ahalmenei buruz; eta 42. artikulua, ahalordea egintza edo egilespen
\nbakarrean nahiz batzuetan egikaritzeko aukerari buruz.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
Laugarrena<\/p>\n
1992ko uztailaren 1eko Legea indarrean jarri aurretik egiletsitako testamentuahalordeetan, alarguna komisario izendatzeak berarekin ekarriko du alargun horri bizi
\narteko gozamena eratxikitzea, eta gozamen hori ez da azkenduko ahalordea
\nerabiltzeagatik.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
Bosgarrena<\/p>\n
Xedatze-egintzak burutzen badira, Kode Zibilaren 831. artikuluaren itzalpean
\nedo Euskal Herriko Foru Zuzenbide Zibilari buruzko uztailaren 1eko 3\/1992 Legearen 13. artikuluaren itzalpean, egintza horiek guztiz baliozkoak izango dira.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
Seigarrena<\/p>\n
Hilobien gaineko tronkalitate-eskubideei, egun indarrean dauden neurrian,
\nEuskal Herriko Foru Zuzenbide Zibilari buruzko uztailaren 1eko 3\/1992 Legearen
\nxedapenak aplikatuko zaizkie.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
Zazpigarrena<\/p>\n
Lege hau indarrean jartzeaz geroztik, Euskal Autonomia Erkidegoaren
\nlurraldeetatik edozeinetan auzotasun zibila dutenek zuzen-zuzenean eskuratuko dute
\neuskal auzotasun zibila, eta, hala denean, eurei dagokien toki-auzotasun zibila ere bai.<\/p>\n
Xedapen honetan ezarritakoarekin bat etorriz, haiei aplikatu beharreko legeria
\nberria ezarriko da, eta legeria horrek ez du aldatuko ezkontzaren araubide ekonomikoa,
\nedo, izatezko bikoteen kasuan, ondare-araubidea, salbu eta hori ezkontzako itunetan
\nerabakitzen denean; eta, harreman pertsonalei eta oinordetza-harremanei dagokienez,
\nlehenengo xedapen iragankorrean ezarritakoa beteko da.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
AZKEN XEDAPENAK<\/p>\n
Lehenengoa<\/p>\n
Eusko Legebiltzarrak foru-aldundiei eskatzen die, horiek, euren subiranotasun
\nfiskala baliatuta, euren tributu-arauak molda ditzaten, lege honek garatzen dituen
\nerakundeen arabera, eta, horren ondorioz, arau fiskalak euskal zuzenbide zibilaren
\nprintzipioekin bat etor daitezen.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
Bigarrena<\/p>\n
2\/2003 Legea, maiatzaren 7koa, izatezko bikoteak arautzekoa, aldarazi egiten da,
\neta, zehatzago, lege horren 2 eta 5. artikuluak aldarazten dira, eta, aurrerantzean, hauxe
\nizango da horien idazkera.<\/p>\n
\u201c2. artikulua. Izatezko bikotearen kontzeptua eta aplikazio-eremua.<\/b><\/p>\n
Lehenengoa. Lege hau aplikatzeko, izatezko bikotea da bi pertsonaren arteko
\nelkartze askearen ondorioa; pertsona horiek adinez nagusi edo adingabeko emantzipatuak
\nizan behar dute, gaitasun osoa izan behar dute, eta ezin dute euren artean lerro zuzeneko
\nodol- edo adopzio-ahaidetasunik eduki, ez eta alboko lerroko bigarren mailako odolahaidetasunik ere. Harreman sexual edo afektiboa izan behar dute elkarren artean, eta
\nberdin izango da pertsona horiek sexu berekoak edo desberdinekoak izatea. Gainera,
\nbikoteko kideek, ez batak ez besteak, ezin dute ezkontza edo izatezko bikotearen
\nbidezko loturarik izan beste inorekin ere.<\/p>\n
Lege honetako xedapenak 3. artikuluan eta ondokoetan zehazten den eran
\neratutako izatezko bikoteei aplikatuko zaizkie.<\/p>\n
Horrela, bada, izatezko bikotea inskribatzeko, bikotekideetatik batek behintzat
\neuskal auzotasun zibila izan beharko du\u201d.<\/p>\n
\u201c5. artikulua. Bikotearen harremana eta ekonomia-erregimena arautzea<\/b><\/p>\n
1. Izatezko bikoteko kideek beren elkartzearen ondorio diren harreman pertsonal
\neta ondarezkoak arautu ahal izango dituzte agiri publiko edo pribatuaren bitartez, eta
\nbakoitzaren eskubide eta betebeharrak zehaztuko dituzte hor, bai eta bikotea deseginez
\ngero eman beharreko ordain ekonomikoak ere.<\/p>\n
2. Ezin izango da hitzartu izatezko bikotea aldi baterako eratzea, ez eta haren eraketa baldintzaren baten menpe ezarri ere. Administrazio publikoek ez dituzte
\nerregistroan jasoko edozein bikotekideren oinarrizko eskubide eta askatasunak hautsi
\nlitzaketen itunak.<\/p>\n
3. Esanbidezko ituna egin ezean, lege honek araututako izatezko bikoteen ondarearaubide ekonomikoa izango da Kode Zibilean ondasunen banantzeari buruzko araututakoa\u201d.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
Hirugarrena<\/p>\n
Lege hau indarrean jarriko da, Euskal Herriko Agintaritza Aldizkarian
\nargitaratzen denetik hiru hil igarotakoan.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
\n<\/p>\n
XEDAPEN INDARGABETZAILEA<\/p>\n
Aurreko lege guztiak indarrik gabe geratzen dira, orain aldarrikatzen den
\nhonetan zer xedatu eta horren aurkako diren heinean.<\/p>\n<\/div>\n
\n<\/div>\n
<\/p>\n","protected":false},"featured_media":0,"template":"","tags":[35,37],"class_list":["post-5821","ley","type-ley","status-publish","hentry","tag-anteproyecto-de-ley-de-derecho-civil-foral-de-la-comunidad-autonoma-del-pais-vasco-2007","tag-leyes-civiles"],"acf":[],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/demo.forulege.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/ley\/5821","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/demo.forulege.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/ley"}],"about":[{"href":"https:\/\/demo.forulege.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/types\/ley"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/demo.forulege.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/media?parent=5821"}],"wp:term":[{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/demo.forulege.com\/eu\/wp-json\/wp\/v2\/tags?post=5821"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}